Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Văn hóa

08/03/2019

Mùa đông đang đến !

Phạm Phú Khải

Mùa đông, tất nhiên, năm nào cũng đến nơi này. Nhưng mùa đông đang đến nơi đây năm này trùng hp vi b cui ca cun phim tp Trò chơi Vương quyn (Game of Thrones), được biết s trình chiếu khp nơi vào ngày 14 tháng Tư sp ti. Gn hai năm ch đi cho b cui này, khán gi hâm m b phim tp này khp thế gii không du được s nóng lòng và háo hc để biết tng nhân vt s kết thúc ra sao và ai s lên nm vương quyn sau cùng.

muadong1

Game of Thrones.

"Mùa đông đang đến" có một s ý nghĩa trong bộ phim tp này. Mt, s cnh cáo và cnh giác liên tc đ chun b hu đi phó vi nhng him nguy và thách thc đang đến. Hai, mùa đông cũng hàm ý rng nhng ai đã quen và chun b tt nht sưu thế đi phó vi nó, mà không ai bng gia đình h Stark, hiện thân ca mùa đông. Ba, mùa đông đang đến là s cnh báo đi vi mt k thù có nguy cơ hy dit tt c, the White Walkers, trong khi thế gian còn li lm nghi ng và chia r nhau.

Bộ phim tp Game of Thrones tuy hư cu nhưng có sc thu hút mãnh liệt vi mi gii. Ngay c cu Tng thng Hoa Kỳ Barack Obama cũng b lôi cun. Sau khi bn tp ca mùa năm (season five) b cp và đưa lên mng đ ri sau đó hàng triu người ti xung xem min phí, cơ quan sn xut b phim tp này HBO đã quyết đnh t đó trở đi không làm như thế na. Ngoại l duy nht có lẽ là yêu cu được xem trước của Barack Obama vào lúc đó. Obama là người vn được biết đến vi các đc tính đim tĩnh, nhn ni, và cân nhc. Có khi quá cân nhc. Cũng vì mê b phim tp này, vào mùa sáu ca b phim, Obama cũng nóng lòng như mi người khác, yêu cu có th xem trước hay không. Các đạo din ca b phim tp này hãnh din và thích thú khi được biết Obama cũng mê b phim tp này, và hi rng nếu tng tư lnh Hoa Kỳ yêu cu được xem các tp phim này trước thì quý v s làm gì ? Cho đến cui năm 2016 lúc còn ti chc, Obama có lẽ là người duy nht được HBO cho phép xem trước mùa sáu trước khi trình chiếu cho công chúng khp nơi.

Tại sao b phim tp này có sc thu hút hàng triu người trên khp thế gii, bất k văn hóa ngôn ng hay đa v xã hi ? Mi người s có câu tr li riêng cho mình. Riêng tôi, b phim này nói lên được rt nhiu v tác đng ca bn cht và môi trường nuôi dưỡng ca con người, trong đó s tranh đu liên tc gia đp xu, thin ác, chính tà, cũng như s cám d ca quyn lc, tinh thn ci thin trong mi chúng ta, và s phc tp v tâm lý con người, đu được din t lôi cun và sc so. Obama thì thích nhân vTyrion Lannister, người lùn nhưng là chiến lược gia vi tài ngh cao thâm. Tôi cũng thích Tyrion Lannister, nhưng Jon Snow là hin thân ca s chính trc, toàn vn (integrity) và can trường, mc du có lúc có li lm chiến lược.

Tại sao tôi lại đi nói v b phim này lúc này ?

Bởi vì b phim này tuy hư cu nhưng nó đt câu hi cho mi chúng ta : đng trước mi nguy chung ca dân tc/quc gia hay nhân loi trước cái ác, đ đi phó vi s tn vong, chúng ta chn thái đ nào ? Tiếp tc tranh chấp, tranh giành quyn lc vi nhau hay b qua d bit đ thng nht cùng mt khi hu có th đi phó vi k thù chung ?

Sự tri dy ca Trung Quc thách thc quyn lc ca Hoa Kỳ hin nay, tuy là điu bình thường trong lch s nhân loi, nhưng s đưa đến tàn khốc nếu không khéo qun lý và gii quyết. Graham Allison nghiên cứu lịch s 500 năm qua và kết lun rng trong 16 trường hp tương t như thế thì có đến 12 trường hp dn đến chiến tranh.

Vậy liu chiến tranh có xy ra gia Trung Quc và Hoa Kỳ không ? Và h qu ra sao ? Nếu Trung Quc thng, hay hòa, thì nó có ý nghĩa gì đi vi các nước trong vùng, và toàn b nhân loi ?

Tất c nhng gi thuyết, hay nhn định, dù khoa hc và khách quan nht, cũng ch mang tính cách suy đoán, bi không ai có th nm bt được tương lai mt cách chc chn. Nht là khi kết qu ca cuc tranh đua hin nay mt hai ba thp niên na mi rõ ràng hơn. Nhưng da trên các s kin lch sử cũng như các chính sách đi ni ln đi ngoi ca nhà nước Trung Quc, nhng người lc quan lm cũng phi dè dt. Và thn trng. T s đàn áp đm máu đi vi sinh viên ti qung trường Thiên An Môn ba thp niên trước, cho đến ch trương tp trung ci to hàng triu người Uighur và gc Th ti Tân Cương, và cuc chy đua trí tu nhân to AI đ gia tăng kh năng nhn din và kim soát mi hành đng ca người dân trong lãnh th Trung Quc, và phn nào đó, ngoài lãnh th ca h, nht là đi vi Hoa kiu trên khắp thế gii, làm cho chúng ta t hi đng cơ đích thc ca Bc Kinh là gì ? Và đâu là đim dng ca h ? Nếu bp chp mi phương tin đ đt cho được mc tiêu, sn sàng s dng mi bin pháp trí trá nht đ lường gt đi phương, k c s dng vũ khí sinh lý học hay hóa hc, như đã tng xy ra dưới thi Đc Quc Xã ca Hitler, đ tt c phi quy phc mình (điu đã din ra trong lch s gn ba ngàn năm qua ca Trung Quc), thì qu tht rt đáng quan ngi cho quyn và t do, quyn t quyết, ch quyn quc gia và nói chung lối sng và văn hóa ca nhân loi.

Cách đối phó tt nht vi mi him ha, ca người Vit Nam hay mi dân tc khác, là phi chun b cho tình hung xu nht có th có.

Trong chuyến viếng thăm Sydney, Úc Châu đu tháng này, Niall Ferguson đã cnh báo người Úc rng tht là ngu dại nếu người Úc chn Trung Quc trên Hoa Kỳ. Vi nhng tác phm giá tr và trng lượng, gây nhiu tiếng vang ti Hoa Kỳ và thế gii, gii tinh hoa, kinh doanh và chính tr Úc chc chn s lng nghe và cân nhc li cnh báo này Ferguson, mc dầu người Úc cũng tha cn trng đi vi các quan đim thiên Trump ca Ferguson. Như đã trình bày, tuy vẫn còn mt s người, k c trí thc, không xem Trung Quốc là mi đe da mà là cơ hi đ hai bên cùng có li, đi đa s gii tinh hoa Úc cho đến nay không ch nhìn Trung Quc qua lăng kính màu hng. Qua bao nhiêu d liu tình báo và bng chng rành rành trong nhng năm qua, h đu rt cn trng và đã chun b cho tình huống xu nht, k c mt chính sách đối ngoiquốc phòng, liên minh với Hoa Kỳ đchuẩn b và giúp đỡ các nước trong vùng Thái Bình Dương "thoát Trung", cũng như suy tính li chiến lược và vai trò cBộ T (QUAD, gồm Nht, n Đ, Hoa Kỳ và Úc) v.v…

Ngoài ra, Úc đã hợp tác cht ch vi bn quc gia cùng văn hóa và ngôn ng là Anh, Canada, Hoa Kỳ, Tân Tân Lan, còn gi là Năm Mt (Five Eyes) để thâu thp và chia sẻ thông tin tình báo t nhiu thp niên qua. Trước đây khi các phái đoàn Năm Mt gp mt nhau, nó thường mang tính cách kín đáo. Nhưng gn đây, hình như vi dng ý ‘hãy coi chng đy’ đi vi Trung Quc, các cuc gp mt tng cao cấ