Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Phiên tòa giúp ‘gi được nim tin vào công lý’

Cu Tng thng Donald Trump vào tháng trước b tuyên có ti trong toàn b 34 trng ti mà ông b cáo buc ti phiên tòa lch s xét x v án tin bt ming và nhng bi thm viên kết án ông Trump là nhng người dân New York t đ mi ngành gh và thành phn trong xã hi.

trump1

Bn phác tho phòng x án cho thy cu Tng thng Donald Trump (ngoài cùng bên phi) nhìn các bi thm đoàn tương lai đã giơ tay yêu cu được min khi bi thm đoàn ti Tòa án Hình s Manhattan, hôm 18/4/2024, New York.

Cũng mt bi thm đoàn khác, gm nhng công dân sinh sng Delaware, đã kết ti con trai ca Tng thng đương nhim Joe Biden, ông Hunter Biden, trong v án liên bang liên quan đến vic s hu súng va kết thúc hôm 11/6.

Trong v x din ra ti Tòa Hình s Qun Manhattan New York kéo dài 6 tun và kết thúc hôm 30/5, ông Trump b phán quyết có ti vì làm gi h sơ kinh doanh New York nhm che đy thông tin gây nh hưởng đến cuc bu c tng thng M 2016, mà cui cùng ông đã giành chiến thng. Phiên x tp trung vào khon tin được tr cho ngôi sao khiêu dâm Stormy Daniels đ người ph n này không tiết l mi quan h ca mình vi ông Trump ngay trước k bu c .

"Mười hai bi thm viên này, 12 người dân bình thường và h quyết đnh s phn ca mt người đã tng là tng thng", ông Thn Nhiên, mt nhà báo t do Texas nói vi VOA. "H quyết đnh cái phiên tòa đó xy ra như thế nào ch không phi ông quan tòa. Ông quan tòa ch là người s đưa ra cái án, s tuyên án. Còn cái quyết đnh rng v cu tng thng đó có ti hay không có ti là do 12 người dân".

Ti M và mt s nước theo h thng thông lut Anh, bi thm đoàn gm nhng công dân được triu tp đến tòa đ nghe bng chng, đưa ra kết qu thc tế và tuyên th đưa ra phán quyết khách quan do tòa án chính thc đ trình cho h hoc đ đưa ra phán quyết.

Mười hai người quyết đnh s phn ca ông Trump, người đang là ng viên gi đnh tranh c tng thng M 2024 ca Đng Cng hòa, là nhng công dân sng khu vc Manhattan được la chn k lưỡng sau 3 ngày phng vn. H gm 5 ph n và 7 đàn ông, làm trong các ngành ngh gm công ngh, giáo dc, tài chính, lut, bán hàng, k sư hay chăm sóc y tế.

Vic la chn bi thm đoàn được xem là rt quan trng trong bt k phiên tòa xét x hình s nào M, đc bit trong phiên tòa đu tiên trong lch s Hoa K mà người b xét x là mt cu tng thng và đang tranh c đ tr li Nhà Trng. Mười hai người này, được chn ra t hàng chc người, b tra hi v các bài đăng trên mng xã hi, đi sng cá nhân và quan đim chính tr ca h trong khi các lut sư và thm phán tìm ra bt c thành kiến nào có th ngăn cn s công tâm ca h. Các bi thm viên phi cam kết h s đưa ra quyết đnh ch da trên nhng bng chng mà h thy và nghe ti phiên tòa và lut l mà quan tòa đưa ra.

"Bi thm đoàn là nhng người dân bình thường và h không x v lut, h ch x v nhân chng và vt chng, tc là x v facts, v s kin", Tiến s Lê Minh Nguyên, người sáng lp Cp Tiến Forum và sinh sng California, nói vi VOA v vai trò ca bi thm đoàn ti phiên tòa. "H ch x v s kin xem có ti hay không có ti. Còn cái chuyn x tù hay án treo hay như thế nào là ông [Thm phán] s chiếu theo lut [đ đưa ra hình pht]".

Bi thm đoàn trong v x ông Trump nghe li khai ca 22 nhân chng trong khong 4 tun và cũng cân nhc các bng chng khác ch yếu là các tài liu như h sơ đin thoi, hóa đơn và séc cho ông Michael Cohen, lut sư và là "người sa cha" trung thành mt thi ca ông Trump, người đã tr khon tin 130.000 USD đ bà Daniels gi im lng câu chuyn v mi quan h được cho là ngoi tình vi ông Trump vào năm 2006. Ông Trump luôn ph nhn tng có quan h tình dc vi bà Daniels.

Sau hai ngày ngh án, nhng người dân New York trong bi thm đoàn nht trí kết ti ông Trump.

Ông Trump đã ch trích phán quyết và nói rng "phán quyết thc s s được người dân [M] đưa ra vào ngày 5/11", ý nói đến ngày bu c khi mi người trên khp đt nước đi b phiếu bu tng thng.

Thm phán Juan Merchan s quyết đnh có đưa ông Trump vào tù hay không vào ngày 11/7.

Nói v vai trò và tm quan trng ca bi thm đoàn ti phiên tòa x ông Trump, nhà báo Robin Givhan viết trênWashington Post : "Các bi thm viên là li nhc nh sng đng rng trong nn dân ch đang b th thách này, người dân bình thường vn có vai trò quan trng và vn có nh hưởng đáng k".

"Nó dn ti mt kết qu rt công bng", nhà báo Thn Nhiên nói v phán quyết ca bi thm đoàn New York đi vi ông Trump. "Nó nói công lý cho nước M".

Nhà báo, đã sinh sng M trong 30 năm qua, cho biết trước phiên tòa x cu Tng thng Trump, ông đã có nhng "s ng vc" hay "không hài lòng" vào nn tư pháp M. Nhà báo này nhc đến vic xét x cu ngôi sao bóng bu dc M O. J. Simpson vào năm 1995, trong phiên tòa hình s Los Angeles mà sau đó ông Simpson được x trng án v ti giết v cũ và mt người bn ca bà y.

Gn đây hơn, Ti cao pháp vin M nơi có 9 thm phán cao nht ca Hoa K đã lt ngược án l Roe v Wade tn ti 50 năm mà theo đó quyn phá thai được quy đnh trong hiến pháp liên bang b xóa b và được trao cho ngh vin các tiu bang quyết đnh. Phán quyết này đã gây ra s phân cc ln trong nước M và làm nhiu người dân mt nim tin vào đnh chế nơi được xem là đ bo v lut pháp Hoa K.

So sánh v s nh hưởng ca hai phiên tòa x OJ Simpson và cu Tng thng Trump, nhà báo Thn Nhiên cho rng trong khi kết qu xét x cu ngôi sao bóng bu dc "phn nào nh hưởng ti nim tin ca người M nhưng nó không ln, không làm thay đi đến ý thc dân ch hay tình trng xã hi hoc lch s" như phiên tòa x cu tng thng.

"Phiên tòa này s nh hưởng đến cuc bu c sp ti đây, tc là nó s nh hưởng đến tình hình chính tr ca c nước M và thm chí ca c thế gii na", nhà báo Thn Nhiên nói.

Ông Trump, người đang tranh c tng thng M ln th 3, nếu b phán quyết ngi tù thì s mt đi mt s quyn như b phiếu hay t do đi li vn đng tranh c. Tuy nhiên, ông vn có th tiếp tc cuc đua vào Trng và vn được điu hành đt nước t sau song st nếu ông đc c.

Dù vy nhà báo Thn Nhiên cho biết ông hài lòng vi phán quyết ca phiên tòa xét x ông Trump vì nó làm cho ông cm thy rng "mt người dân thường như tôi vn có quyn lc tht mà ch có nhng nước vi nn dân ch mi trao cho tôi".

Ông Thn Nhiên so sánh vi "nhng xã hi nhng nước đc tài, như Vit Nam chng hn", nơi mà ông cho rng có s khác bit ln v tiếng nói ca người dân.

Cho biết v s khác bit gia hai h thng pháp lut ca M và Vit Nam, Lut sư Lê Quc Quân, người tng bo v các nn nhân nhân quyn Vit Nam và hin đang sng Washington DC, nói vi VOA rng bi thm đoàn ti tòa M là nhng người dân bình thường nhưng được đưa ra phán quyết da trên nhng "s tht, din biết ti tòa, s tranh tng công khai, rõ ràng ca các lut sư". Trong khi đó ti Vit Nam, theo LS Quân, bi thm nhân dân là nhng người "thường được nhà nước la chn" và "hoàn toàn b ch đo" trong khi các bn án đã được các cơ quan ca Đảng cộng sản đnh ra trước, còn được gi là n b túi".

Tuy nhiên đi vi nhà báo Thn Nhiên, công lý M s chưa được thc thi hoàn toàn nếu phiên tòa xét x ông Trump liên quan đến v bo lon ngày 6/1/2021, trong đó nhng người ng h ông tn công vào tòa nhà Quc hi Đi Capitol, nơi được xem là hình nh dân ch hàng trăm năm ca nước M, chưa được đưa ra xét x.

"Nó phi được xy ra, nó phi được xét x mt cách công minh thì lúc đó tôi mi tht s hài lòng", nhà báo này nói.

Đó là mt trong 3 phiên tòa mà ông Trump còn phi đi mt, trong đó gm 1 phiên tòa cp liên bang khác v vic ông qun lý h sơ mt và 1 phiên tòa cp tiu bang v vic ông tìm cách can thip kết qu bu c tng thng 2020 Georgia. Các phiên tòa này chưa n đnh được ngày xét x vì nhng rc ri v pháp lý.

Còn Tiến sĩ Nguyên cho biết ông hy vng rng v tn công vào Đi Capitol "ch là mt biến c trong dòng lch s ca nước M" và nó "s đi qua".

"M vn là mt nn dân ch pháp tr, vn là mt cái thành ph trên đnh đi đ thế gii ngm v và Quc hi vn là mt thánh đường v dân ch cho thế gii", Tiến sĩ Nguyên nói.

Theo ông, vic các bi thm đoàn kết án cu Tng thng Trump và con trai đương kim Tng thng Biden cho thy "không có ai đng trên lut pháp" và điu đó giúp ông tiếp tc có được hy vng vào pháp quyn và dân ch M.

Nguồn : VOA, 17/06/2024

Published in Quốc tế

Trump ra tòa liên quan đến vụ án tr tin bt ming

Hôm 15/4, ông Donald Trump đã tr thành cu tng thng M đu tiên phi ra tòa hình s khi công vic la chn bi thm đoàn bt đu Manhattan trong v tr tin bt ming cho ngôi sao khiêu dâm Stormy Daniels, trong khi cuc bu c tng thng s din ra trong vòng chưa đy 7 tháng na mà ông đang là ng c viên mc đnh ca Đng Cng hòa.

trump1

Cu tng thng M Donald Trump cùng các lut sư ca ông ra tòa hôm 15/4 năm 2024

Ông Trump, 77 tui, cũng đi mt ba phiên tòa hình s khác vn đang b sa ly trong các cuc tranh cãi pháp lý và có th s không din ra trước bu c.

Trong phiên tòa New York, ông b cáo buc làm gi h sơ đ che đy s tin 130.000 đô la mà ông đã dàn xếp cho ông Michael Cohen, lut sư riêng ca ông, chi tr cho Daniels trong nhng ngày cui cùng trong chiến dch tranh c tng thng hi năm 2016 đ đi ly s im lng ca cô v ln quan h tình dc hi năm 2006 mà cô cho biết đã xy ra ti mt khách sn Lake Tahoe.

Ông Trump đã ph nhn bt k mi quan h nào như vy. Ông đã không nhn ti vào năm ngoái trong 34 ti v làm gi h sơ kinh doanh trong v án do Alvin Bragg, Công t viên tiu bang qun Manhattan thuc đng Dân ch, truy t ti tòa án bang New York. Nếu b kết ti, ông Trump vn có th ra tranh c và nhm chc.

Ông đã gi tt c các v án hình s nhm vào ông là nhm gây tn hi cho ông v mt chính tr mc dù bn thân ông đã cnh báo rng ông s tìm cách dùng B Tư pháp đ truy t các đi th chính tr ca mình, bao gm c Tng thng Joe Biden, nếu ông giành li Nhà Trng.

Mt s chuyên gia pháp lý cho biết v án này, vn tp trung vào mi quan h ngoài lung, không nghiêm trng như các cáo trng khác nhm vào Trump.

Ông Bragg đã lp lun rng v án này là xét x mt kế hoch bt hp pháp nhm làm sai lch cuc bu c năm 2016 bng cách kha lp tai tiếng có th gây hi cho chiến dch tranh c ca ông Trump. Các lut sư ca ông Trump nói khon chi tr cho Daniels không phi là khon đóng góp bt hp pháp cho chiến dch tranh c.

Mt cuc thăm dò ca Reuters/Ipsos công b hi tun trước cho thy gn 2/3 c tri cho rng các cáo trng trong v án ít nht cũng nghiêm trng phn nào. Có 1/4 c tri Cng hòa và mt na c tri đc lp cho biết h s không b phiếu cho Trump nếu ông b kết án đã phm trng ti.

Vic chn la bi thm đoàn t khu vc Manhattan có th mt vài ngày, sau đó là các phát biu m đu và li khai ca nhân chng trong phiên tòa do Thm phán Juan Merchan ch ta.

Daniels và Cohen nm trong s các nhân chng d kiến s ra làm chng. Trump đã cho biết ông đnh s t bào cha, mt đ xut ri ro vn s khiến ông b các công t viên điu tra chéo.

Các công t viên cho biết khon thanh toán cho Daniels, tên tht là Stephanie Clifford, nm trong kế hoch tìm và dit đ tr tin cho nhng người có th có thông tin xu v ông Trump đ h gi im lng trước cuc bu c mà khi đó Trump đánh bi ng viên Dân ch Hillary Clinton.

Trump b cáo buc ghi sai các khon tin hoàn tr cho Cohen thành chi phí pháp lý tr trước hàng tháng trong s sách ca công ty bt đng sn ca ông đt ti New York.

Làm gi h sơ kinh doanh New York là mt trng ti có th b pht ti bn năm tù, mc dù nhiu b cáo b kết án v ti này đó ch b pht tin hoc qun chế.

Các lut sư bào cha cho ông Trump đã lp lun rng các khon thanh toán ca Trump cho Cohen vào năm 2017, khi ông còn là tng thng, là chi tr các dch v pháp lý. Trump đã gi Cohen là k nói di hàng lot và các lut sư ca ông d kiến s đ phá uy tín ca ông Cohen ti phiên tòa.

Cohen đã nhn ti vào năm 2018 vì vi phm lut tài chính trong chiến dch tranh c và ra làm chng rng ông Trump đã ch đo ông tr tin bt ming cho Daniels. Các công t viên liên bang đưa ra cáo trng đó đã không truy t ông Trump.

Ông Trump s được yêu cu có mt ti tòa tr phi ông xin được min. Mc dù điu này có th khiến ông Trump khó đi vn đng tranh c đến các bang dao đng. Tuy nhiên ông đã tn dng nhng khó khăn pháp lý ca mình đ tp hp người ng h. S xut hin hàng ngày ca ông ti tòa có th được xem như là hot đng tranh c.

Nguồn : VOA, 15/04/2024

*************************

Cựu tổng thống Mỹ Donald Trump bị xét xử hình sự trong vụ Stormy Daniels

Thanh Hà, RFI, 15/04/2024

Lần đầu tiên trong lịch sử, một cựu tổng thống Mỹ phải ra hầu tòa trong một vụ án hình sự. Kể từ hôm nay 15/04/2024 tòa án hình sự New York bắt đầu xét xử vụ ông Donald Trump bị cáo buộc có quan hệ và dùng tiền đổi lấy sự im lặng của Stormy Daniels, nữ diễn viên phim khiêu dâm, trong kỳ bầu cử tổng thống Hoa Kỳ năm 2016.

trump2

Ảnh ghép của Reuters : Cựu tổng thống Mỹ Donald Trump và diễn viên phim khiêu dâm Stephanie Clifford (Stormy Daniels) Reuters - Reuters File Photo

Phiên xử mở ra hôm nay xoáy vào chỗ cựu tổng thống Mỹ đã khai man rằng số tiền 130.000 đô la dành để mua chuộc sự im lặng của bà Stormy Daniels là những " chi phí pháp lý ". Đối với tư pháp bang New York đây là một " tội hình sự ". 

Đặc phái viên RFI Guillaume Naudin giải thích thêm về tính phức tạp của một phiên tòa ngoại hạng này vào lúc ông Donald Trump chuẩn bị chính thức đại diện cho đảng Cộng hòa ra tranh cử tổng thống Mỹ vào mùa thu sắp tới :

Trong số tất cả những hồ sơ hình sự nhắm vào Donald Trump, vụ án Stormy Daniels chắc chắn là ít nghiêm trọng hơn cả và cơ sở pháp lý kém vững chắc nhất. Cựu tổng thống Hoa Kỳ đang bị truy tố về 34 tội danh. Thực ra tất cả cùng liên quan đến vụ dùng tiền mua chuộc sự im lặng của một nữ diễn viên. Số tiền 130.000 đô la đã được trả cho bà Stormy Daniels bằng 34 ngân phiếu khác nhau. So với tội danh tìm cách thay đổi kết quả bầu cử thì vụ án Stormy Daniels không thấm vào đâu về mặt hình sự, thế nhưng ông cũng có thể lãnh án đến 4 năm tù, bởi tư pháp của bang New York xem việc khai man sổ sách là một tội hình sự.

Vai trò của công tố viên New York Alvin Bragg là phải thuyết phục được bồi thẩm đoàn. Nhưng trước đó thì phải thành lập bồi thẩm đoàn và đây là cả một vấn đề trong ngày đầu tiên của phiên tòa và rất có thể là cả trong những ngày sắp tới. Thực vậy, việc lập bồi thẩm đoàn có thể sẽ kéo dài bởi cần chọn 12 thành viên được cho là trung lập. Hơn nữa bị cáo lại là một người quá nổi tiếng và gây phe phái, nên việc lựa chọn có thể sẽ rất lâu.

Các thành viên trong bồi thẩm đoàn sẽ phải nghe các bên trình bày trong vòng sáu tuần lễ diễn ra phiên tòa chưa từng có này. Và đặc biệt là sẽ phải nghe phần trình bày của chính bị cáo Donald Trump. Ông sẽ không bỏ lỡ cơ hội để biến phiên tòa này thành một diễn đàn chính trị trong mùa vận động tranh cử. 

Thanh Hà

Published in Quốc tế

Các cáo trng hình s New York nhm vào ông Donald Trump trong v ông được cho là đã giu nhm vic ông đã tr tin mt ngôi sao khiêu dâm được đa s các c tri M xem là nghiêm trng, theo kết qu mt cuc thăm dò ca Reuters/Ipsos trước phiên tòa xét x cu tng thng s bt đu vào tun ti.

cutri1

Cu tng thng M Donald Trump đang đi mt 4 cáo trng hình s

Khong 64% c tri đã đăng ký đi bu tham gia cuc kho sát, kéo dài năm ngày và kết thúc hôm 8/4, cho rng các cáo trng này ít nht là có nghiêm trng, trong khi ch có 34% nói rng không nghiêm trng. S còn li không chc chn hoc không tr li.

Phiên tòa, d kiến s bt đu vào ngày 15/4, là phiên tòa đu tiên trong s bn v truy t hình s mà ông Trump s đi mt. Ông Trump đang là ng c viên ca đng Cng hòa đi đu vi Tng thng Joe Biden ca đng Dân ch trong cuc bu c tng thng M vào tháng 11 ti.

Các chuyên gia pháp lý đã nhn đnh rng ba cáo trng còn li bao gm cáo buc ông Trump gian ln bu c hay x lý sai tài liu mt nghiêm trng hơn nhiu so vi v tr tin bt ming.

Nhưng cuc thăm dò ca Reuters/Ipsos cho thy vic ông Trump b kết án trong bt k v án hình s nào cũng có th gây hu qu nng n cho ông, trong khi ông đang trong thế so kè vi ông Biden. Ông Trump là tng thng đương nhim hoc cu tng thng M đu tiên b truy t hình s.

Khong 4 trong s 10 c tri Cng hòa tham gia tr li trong cuc thăm dò coi cáo trng tr tin bt ming là nghiêm trng, và 2/3 c tri đc lp cũng có ý kiến tương t.

Các công t viên New York cáo buc rng ông Trump đã che đy khon tin 130.000 đô la mà ông Michael Cohen, cu lut sư ca ông Trump, đã chi tr cho ngôi sao khiêu dâm Stormy Daniels đ đi ly s im lng ca cô trước cuc bu c tng thng hi năm 2016 v ln quan h tình dc mà cô nói đã xy ra gia cô vi ông Trump mt thp k trước đó. Ông Trump ph nhn rng không h có chuyn đó và đã không nhn ti.

Ông Trump đã c gng trì hoãn c bn phiên tòa. Tuy nhiên, hôm 8/4, mt thm phán phúc thm tiu bang New York đã bác b yêu cu trì hoãn phiên tòa v tr tin bt ming ca ông.

Khong 60% c tri đã đăng ký đi bu tham gia kho sát cho biết h đng ý rng các phiên tòa hình s x ông Trump nên din ra trước cuc bu c vào ngày 5/11.

Các lut sư ca ông Trump đang tìm cách bác b các cáo trng liên bang, trong đó ông b cáo buc đã c gng lt ngược tht bi trong cuc bu c tng thng năm 2020, vi lý do là ông được min tr trong các hành đng mà ông thc hin khi còn là tng thng. Tòa án Ti cao, trong đó có ba thm phán do chính ông Trump b nhim, s lng nghe gii trình v v vic này vào ngày 25/4.

Nhng người tham gia cuc thăm dò không h hi vi lp lun này, khi ch có 27% s người tr li cho biết h đng ý vi lp lun ca ông Trump rng các tng thng được min tr tr phi h đã b Quc hi lun ti và kết án.

Ông Trump đã không nhn ti trong c bn cáo trng và lp lun rng các k thù chính tr ca ông đã dng lên chúng. Nhiu c tri Cng hòa chia s quan đim này, vi khong 4 trong s 5 người được hi trong cuc thăm dò đng ý rng các cáo trng đã ‘đi quá xa và có đng cơ chính tr.

Đng thi, khong 1/4 s c tri Cng hòa được hi trong cuc thăm dò cho biết h s không b phiếu cho ông Trump nếu ông b bi thm đoàn kết lun đã phm trng ti. Các rc ri pháp lý ca ông Trump cũng đe da tình hình tài chính cá nhân ca ông, sau khi mt thm phán trong mt v án dân s hi tháng Hai đã ra phán quyết buc ông phi tr 454 triu đô la sau khi ông b kết ti trong vic thao túng giá tr tài sn.

Khong 3/4 s người tham gia cuc thăm dò ca Reuters/Ipsos nói rng s là "ri ro" khi có mt tng thng ti nhim b đè nng bi các gánh nng pháp lý như vy.

Nguồn : VOA, 10/04/2024

Published in Quốc tế

Hoa Kỳ : Donald Trump được giảm tiền bảo lãnh nhưng sẽ vẫn phải ra tòa vào tháng 04/2024

Anh Vũ, RFI, 26/03/2024

Ngày 25/03/2024, tại New York, Tư pháp Mỹ ra 2 quyết định liên quan đến cựu tổng thống Donald Trump. Liên quan đến trong vụ nâng khống tài sản mà tòa đã kết án : ông Trump được giảm tiền bảo lãnh từ 454 triệu đô la xuống còn 175 triệu đô la, khoản tiền mà nhà tỷ phú khẳng định sẽ thu xếp được trong vòng 10 ngày tới, theo hạn của tòa án.

trump1

Cựu tổng thống Mỹ Donald Trump trong buổi họp báo sau phiên tòa ở New York, ngày 25/03/2024. AP - Frank Franklin

Tin thứ 2 không được tốt, thẩm phán quyết định mở phiên xử ông trong vụ Stormy Daniels vào giữa tháng 04/2024, bất chấp nỗ lực của ông Trump để lùi phiên xử đến sau cuộc bầu cử tổng thống.

Thông tín viên Guillaume Naudin, từ Washington, cho biết thêm chi tiết :

"Chiến lược không thay đổi của Donald Trump, từ khi ông vướng hàng loạt rắc rối pháp lý, là làm mọi cách để đẩy lùi thời hạn diễn ra các phiên tòa, nếu có thể là đến sau kỳ bầu cử tổng thống tháng 11/2024, mà ông hy vọng sẽ thắng cử, để có quyền tự ân xá cho bản thân. Thế nhưng, tại New York, từ giữa tháng Tư, ông Trump sẽ phải trả lời 34 tội danh bị cáo buộc.

Hôm thứ Hai, thẩm phán của vụ án đã quyết định không chấp nhận lùi lại thêm phiên xử như luật sư của ông đòi hỏi. Donald Trump bị cáo buộc đã ngụy trang các tài khoản các công ty của ông, một tội theo luật của bang New York, để che giấu các khoản thanh toán cho diễn viên khiêu dâm Stormy Daniels năm 2016, để đổi lấy sự im lặng của bà về quan hệ tình dục với ông. Đây là điều mà ông Trump vẫn phủ nhận.

Số tiền được chuyển là 130 nghìn đô la, được chia ra thành 34 tờ séc nhằm che đậy việc thanh toán. Đấy chính là nguồn gốc của 34 cáo trạng buộc tội. Người ta đã chứng kiến nhiều vi phạm lớn hơn, nhưng ở bang New York, đây là một tội có thể bị phạt tù.

Rõ ràng đây là vụ án hình sự ít nghiêm trọng nhất mà Donald Trump phải đối mặt. Các vụ khác, mang tính chất chính trị nhiều hơn, ở bang Atlanta và Wasington, xử ông về ý đồ lật ngược kết quả bầu cử tổng thống 2020 hay như ở Miami trong vụ tài liệu mật. Những vụ án này đều đang trong giai đoạn manh nha cho thủ tục tố tụng cũng như các hoạt động khác nhằm hủy bỏ vụ án".

Anh Vũ

****************************

Hạn chót để Donald Trump nộp gần nửa tỷ đô la bảo lãnh cho tư pháp New York

Thanh Hà, RFI, 25/03/2024

Ngày 25/03/2024 là hạn chót để cựu tổng thống Mỹ, Donald Trump nộp 454 triệu đô la tiền bảo đảm trong một vụ án dân sự. Tháng trước, ông Trump và các con bị tuyên án "gian lận thuế" hồi thập niên 2010. Vụ án liên quan đến thành trì địa ốc của đại gia đình Trump. Nếu như không hội đủ số tiền bảo lãnh, tài sản của cựu tổng thống Mỹ có thể bị tịch biên. Kèm theo đó là nhiều hậu quả tai hại đối với tập đoàn Trump Organization do ông đứng đầu.

trump2

Cựu Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump phát biểu trong một cuộc vận động tranh cử tại Đại học Coastal Carolina, Hoa Kỳ, ngày 10/02/2024. Reuters- Sam Wolfe

Thông tín viên RFI từ New York, Loubna Anaki giải thích :

 "Gần 500 triệu đô la, đó là số tiền ông Donald Trump phải nộp cho một tòa án ở New York trong ngày hôm nay. Tháng trước ông bị tuyên án gian lận thuế. Cựu tổng thống không có nhiều chọn lựa. Từ nhiều tuần qua, các luật sư bào chữa cho ông xác nhận là doanh nhân Mỹ này không có đủ số tiền không lồ nói trên và ông đã bị khoảng 30 cơ quan tài chính ngân hàng từ chối cho mượn tiền. Trừ phi hôm nay, thứ Hai, tư pháp New York cho ông có thêm thời gian để huy động được số tiền vừa nêu hoặc là hạ thấp mức tiền thế chân mà cựu tổng thống Mỹ phải nộp, Donald Trump phải đối mặt với việc tài sản của ông bị tịch thu. Ngay từ ngày mai, thứ Ba, chưởng lý New York có thể ra lệnh phong tỏa tài sản ngân hàng của ông, trước khi tịch thu các tòa nhà cao tầng, khách sạn hay các sân golf của ông … Một số người cho rằng, tình cảnh đó lại càng giúp cho ứng viên tổng thống của bên đảng Cộng Hòa thu hút cảm tình của cử tri. Riêng đối với cá nhân Donald Trump đây thực sự là một cơn ác mộng đang trở thành hiện thực. Ông luôn khẳng định mình là một doanh nhân thành đạt và khoe là có rất nhiều tiền".

Thanh Hà

Published in Quốc tế

Ngày 17/02/2024, tại Hội nghị An ninh Munich, ngoại trưởng Vương Nghị khẳng định, cho dù thế giới có thay đổi, Trung Quốc vẫn là một "động lực cho sự ổn định". Theo giới quan sát, Bắc Kinh đang tận dụng nỗi lo ngại Trump tái đắc cử nhằm thuyết phục Liên Hiệp Châu Âu giữ thế trung lập trong cuộc đọ sức Mỹ - Trung.

eutq1

Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị và thủ tướng Đức Olaf Scholz tại Hội nghị An ninh Munich, Đức, ngày 17/02/2024. AP - Sven Hoppe

Theo trang mạng CNN, tuyên bố của ông Vương Nghị được đưa ra vào lúc Châu Âu thận trọng theo dõi cuộc bầu cử tổng thống sắp tới ở Hoa Kỳ, với nỗi lo âu Donald Trump có thể trở lại cầm quyền, ảnh hưởng đến mối quan hệ đối tác xuyên Đại Tây Dương. Nỗi lo này càng lớn khi ông Trump gần đây có tuyên bố sẽ không bảo vệ đồng minh nào của NATO không đầu tư đủ cho quốc phòng.

Quan hệ Nga - Trung : Một rào cản lớn !

Trong phát biểu, ngoài việc nhắc lại chính sách "nhất quán", khẳng định vai trò lực lượng "ổn định" trong một thế giới hỗn loạn, ngoại trưởng Vương Nghị kêu gọi Trung Quốc và Châu Âu "tránh xa những phiền nhiễu về địa chính trị, ý thức hệ" và cùng nhau hợp tác. Nói một cách khác là "Châu Âu không nên để những khác biệt địa chính trị cản trở hợp tác chặt chẽ" với Trung Quốc, theo như phân tích từ Noah Barkin, một thành viên cao cấp thuộc tổ chức tư vấn Quỹ Marshall Đức của Mỹ (GMF).

Nếu như thông điệp của ông Vương thu hút sự chú ý một số nước Châu Âu, thì Bắc Kinh hiện cũng vấp phải một vấn đề lớn ngăn cản khả năng hàn gắn bang giao song phương : Đó là mối quan hệ kiên định với Nga.

Mối quan hệ Nga - Trung đã được siết chặt hơn từ khi Vladimir Putin phát động "chiến dịch quân sự đặc biệt" chống Ukraine tháng 02/2022. Bắc Kinh không lên án cuộc xâm lược của Nga, mà còn là nguồn hậu thuẫn quan trọng cho nền kinh tế Nga đang bị trừng phạt.

Trong nỗ lực "xoa dịu", "trấn an" về quan hệ Bắc Kinh-Moskva, ngoại trưởng Trung Quốc ra sức giải thích rằng mối bang giao này không phải là một liên minh và "không nhằm vào bất kỳ bên thứ ba nào". Theo ông, quan hệ Trung - Nga phát triển ổn định đáp ứng lợi ích chung của hai nước và phục vụ cho sự "ổn định chiến lược của khu vực Châu Á - Thái Bình Dương và thế giới".

Ngoại trưởng Trung Quốc cũng phản bác những chỉ trích, đổ trách nhiệm cho Bắc Kinh không tích cực hơn trong việc kiềm chế Nga nhằm giải quyết "khủng hoảng Ukraine" (theo cách gọi của Trung Quốc). Đồng thời, ông Vương Nghị nhấn mạnh rằng Bắc Kinh đã làm việc không ngơi nghỉ để thúc đẩy các đàm phán hòa bình.

Nhưng đối với Châu Âu, những nỗ lực này của Trung Quốc chưa đáp ứng được kỳ vọng của khối là Bắc Kinh sẽ sử dụng đòn bẩy kinh tế và mối quan hệ cấp cao Trung-Nga để chấm dứt xung đột. Theo một số nhà quan sát được CNN trích dẫn, chiến tranh Ukraine càng kéo dài thì càng có nguy cơ thúc đẩy Châu Âu liên kết chặt chẽ hơn với Mỹ, nhất là trong việc hạn chế xuất khẩu nhiều ngành công nghệ mũi nhọn mà Liên Âu đánh giá là có thể làm tổn hại đến an ninh kinh tế khối.

Nhân tố Trump !

Trước nguy cơ Liên Âu đang xem xét một loạt biện pháp giúp "giảm rủi ro" cho chuỗi cung ứng từ Trung Quốc để bảo vệ các ngành công nghệ mũi nhọn và thị trường của mình, ngoại trưởng Trung Quốc cảnh báo "những ai tìm cách đóng cửa với Trung Quốc dưới danh nghĩa "giảm rủi ro" sẽ mắc phải một sai lầm lịch sử".

Theo các nhà quan sát, ông Vương rất có thể đạt được nhiều thành công trong việc ổn định quan hệ với từng quốc gia thành viên Liên Âu, quan tâm đến việc thúc đẩy quan hệ kinh tế - và những nước nào có tâm trạng bất an về cuộc bầu cử sắp tới ở Mỹ. Giáo sư Liu Dongshu, đại học Hồng Kông cho rằng ngoại trưởng Vương Nghị có thể "sử dụng nhân tố Trump" để chỉ ra rằng việc hoàn toàn đứng về phía Mỹ là không mang lại lợi ích tốt nhất cho các nước Châu Âu.

Theo ngoại trưởng Trung Quốc, nếu Trump đắc cử tổng thống Mỹ thì Châu Âu sẽ có vấn đề nếu khối này không có mối quan hệ tốt đẹp với Bắc Kinh. Nói một cách khác, Châu Âu nên chọn thế trung lập. Về điểm này, ông Barkin tại GMF nhìn nhận Châu Âu cũng đang có xu hướng muốn giữ mối quan hệ ổn định với Bắc Kinh nhằm tránh nguy cơ xảy ra xung đột thương mại ở hai mặt trận, với Bắc Kinh và Washington, nếu Trump trở lại Nhà Trắng.

Cũng theo chuyên gia này, "cơn ác mộng tồi tệ nhất của Trung Quốc là một mặt trận thống nhất xuyên Đại Tây Dương về các vấn đề thương mại, công nghệ và an ninh… Trung Quốc sẽ dùng các phát biểu của Trump để củng cố thông điệp tại các thủ đô Châu Âu rằng Washington không phải là đối tác đáng tin cậy !"

Minh Anh

Nguồn : RFI, 19/02/2024

Published in Diễn đàn

Cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đề nghị Tòa án Tối cao tạm hoãn phán quyết của tòa cấp dưới rằng ông không được hưởng quyền miễn truy tố mà một tổng thống được hưởng.

trump1

Ông Donald Trump đang vướng vào các vụ kiện tụng nhưng vẫn là ứng viên sáng giá của Đảng Cộng hòa cho kỳ bầu cử tổng thống sắp tới

Ông Trump đã tuyên bố rằng, trong vụ án can thiệp bầu cử của mình, ông không thể bị xử tội vì những hành vi ông thực hiện với tư cách là tổng thống.

Ba thẩm phán tòa án cấp dưới không đồng ý và đưa ra phán quyết rằng ông Trump có thể bị truy tố như bất kỳ công dân nào khác.

Nhưng các luật sư của ông lập luận rằng ông không nên bị xét xử khi chiến dịch bầu cử đang diễn ra.

"Mở một phiên tòa hình sự kéo dài nhiều tháng trời đối với Tổng thống Trump vào mùa cao điểm bầu cử sẽ đập tan hoàn toàn khả năng vận động tranh cử của Tổng thống Trump trong cuộc chạy đua với Tổng thống Biden", các luật sư của Trump viết trong hồ sơ.

Tòa án Tối cao sẽ quyết định liệu có tạm hoãn phán quyết để cho phép ông Trump kháng cáo hay không.

Việc tòa án cấp cao với đa số theo phe bảo thủ chấp thuận yêu cầu này sẽ dẫn đến một sự chậm trễ kéo dài, có thể phải đến sau bầu cử tháng 11, trong vụ án hình sự chấn động - cáo buộc ông Trump âm mưu lật ngược cuộc bầu cử năm 2020 một cách bất hợp pháp.

Tuy nhiên, nếu Tòa án Tối cao bác bỏ việc tạm dừng phán quyết, phiên tòa liên bang do Thẩm phán Tanya Chutkan giám sát sẽ được lên lịch, có thể là vào mùa xuân này.

Trong khi đang tranh cử vào Nhà Trắng, ông Trump phải đối mặt với ba phiên tòa hình sự khác ngoài phiên nói trên.

Ông Trump phải đối mặt với cáo buộc ở bang Georgia vì được cho là cố gắng lật ngược kết quả bầu cử năm 2020 ở bang này. Vụ thứ hai là bản cáo trạng bảy tội danh ở Florida về chuyện ông xử lý các tài liệu mật sau khi rời Nhà Trắng.

Vụ thứ ba, tại New York, liên quan đến cáo buộc che giấu khoản thanh toán cho ngôi sao phim người lớn Stormy Daniels. Ông đã không nhận tội trước các cáo buộc trong tất cả các vụ án.

Đội ngũ pháp lý của ông Trump cũng đã nhiều lần cố gắng trì hoãn các phiên tòa hình sự này cho đến sau cuộc bầu cử năm 2024.

Trong phiên tòa xét xử can thiệp bầu cử liên bang, ông Trump bị cáo buộc bốn tội danh : âm mưu lừa gạt nước Mỹ, âm mưu cản trở thủ tục tố tụng, cản trở thủ tục tố tụng chính thức và âm mưu chống lại quyền của công dân.

Ông đã nhiều lần phủ nhận những sai phạm và các luật sư của ông lập luận rằng tổng thống được miễn truy tố đối với những hành vi phạm tội có thể xảy ra lúc đương chức, ngay cả sau khi họ rời Nhà Trắng.

Tuần trước, lập luận này đã bị một hội đồng gồm ba thẩm phán từ Tòa án phúc thẩm Hoa Kỳ khu vực DC bác bỏ, gồm một người được Đảng Cộng hòa bổ nhiệm và hai người do Đảng Dân chủ bổ nhiệm. Họ đã ra phán quyết rằng "bất kỳ quyền miễn trừ pháp lý nào có thể đã bảo vệ ông ta khi đang làm tổng thống đều không còn bảo vệ ông ta trước truy tố này".

Giờ đây, các luật sư của ông Trump đang yêu cầu Tòa án Tối cao cân nhắc việc tạm hoãn phán quyết của tòa cấp dưới để có thời gian cho tất cả các thẩm phán đang phục vụ tại tòa án khu vực DC xem xét lại vụ việc.

Trong hồ sơ của mình, họ cảnh báo rằng việc bác bỏ quyền miễn trừ của cựu tổng thống sẽ tạo tiền lệ dẫn tới việc "các vụ truy tố như vậy sẽ tái diễn và ngày càng trở nên phổ biến".

Các luật sư của ông Trump lập luận : "Nếu không có quyền miễn trừ truy tố hình sự, chức vị Tổng thống như chúng ta biết sẽ không còn tồn tại".

Nếu tòa án cấp dưới từ chối xem xét lại, ông Trump đã yêu cầu tạm ngưng thực thi phán quyết trong khi ông nộp đơn kháng cáo chính thức lên Tòa án Tối cao.

trump2

Ông Trump vận động tranh cử tại Conway, South Carolina vào hôm 10/2

Tòa án Tối cao có thể hồi đáp yêu cầu của ông Trump theo một số cách.

Họ có thể từ chối yêu cầu của ông trong việc tạm hoãn phán quyết, dẫn đến phiên tòa liên bang sẽ tiếp tục. Tòa án Tối cao có thể từ chối yêu cầu xem xét lại của ông Trump, điều này sẽ dập tắt một cách triệt để lập luận về quyền miễn trừ của ông.

Tòa án cũng có thể quyết định xử vụ kháng cáo của ông Trump ngay lập tức, bỏ qua sự xem xét lại từ tòa án cấp dưới. Họ có thể làm vậy một cách nhanh chóng, tương tự một vụ việc khác mà Tòa án Tối cao hiện đang cân nhắc là liệu ông Trump có đủ điều kiện để có tên trong lá phiếu trong cuộc bầu cử năm 2024 hay không.

Tòa án Tối cao cũng có thể quyết định xét xử theo lịch thông thường của tòa, điều này có thể hoãn việc xét xử vụ án cho tới sau ngày bầu cử vào tháng 11.

Vào cuối năm ngoái, Tòa án Tối cao từng từ chối yêu cầu của Công tố viên đặc biệt Jack Smith về việc xem xét nhanh tuyên bố miễn trừ truy tố của ông Trump.

Hiện chưa rõ khi nào Tòa án Tối cao có thể ra phán quyết về yêu cầu của ông Trump.

Chloe Kim & Nadine Yousif

Nguồn : BBC, 13/02/2024

Published in Diễn đàn

Gần như chắc suất đề cử chính thức của Đảng Cộng hòa, ông Donald Trump vẫn không quên chỉ trích các đối thủ Nikki Haley và Joe Biden.

trump1

Ông Donald Trump vận động tranh cử tại Las Vegas, Nevada hôm 27/1

Cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump nói vào hôm thứ Bảy rằng ông cảm thấy "khỏe mạnh và sắc bén hơn so với 20 năm trước", một phát biểu nhằm đáp trả những chỉ trích mới đây từ ứng viên đối thủ trong Đảng Cộng hòa, bà Nikki Haley, người từng nói rằng ông đã già và hay nói hớ, theo Reuters.

Ông Trump nói rằng các ứng cử viên tổng thống nên thực hiện bài kiểm tra nhận thức, một phản ứng rõ ràng là nhằm đáp lại thách thức từ bà Haley, người cũng ủng hộ việc nên có quy định như vậy, khi phát biểu rằng ông Trump đã 77 tuổi và Tổng thống thuộc Đảng Dân chủ Joe Biden đã 81 tuổi.

Trump đưa ra phát biểu trên khi đang nói chuyện tại một cuộc mít tinh ở Nevada, trước vòng bỏ phiếu sơ bộ tiếp theo nhằm chọn ra ứng viên tổng thống chính thức của Đảng Cộng hòa, lần này được tiến hành theo hình thức hội nghị kín (caucus) vào ngày 8/2 tại bang này.

Trong những ngày gần đây, bà Haley đã tố cáo cựu Tổng thống Trump hay nhầm lẫn và đã đặt ra câu hỏi rằng liệu ông Trump có thể làm tổng thống khi tuổi đã cao như vậy.

Mới đây, ông Trump lại có vài lần lỡ lời. Trong một lần đăng đàn vào ngày 19/1, ông đã nhầm bà Haley với cựu Chủ tịch Hạ viện thuộc Đảng Cộng hòa, bà Nancy Pelosi. Thỉnh thoảng ông bị líu lưỡi và có lần nói rằng cựu Tổng thống thuộc Đảng Dân chủ Barack Obama còn tại nhiệm.

Trump gần như sẽ chắc chắn chiếm được 26 phiếu cử tri đoàn tại Nevada vì bà Haley không tham gia cạnh tranh trong hội nghị kín này.

Ông đã tấn công cả bà Haley lẫn ông Biden, tìm cách loại bà Haley ra khỏi cuộc chiến đề cử của Đảng Cộng hòa khi đang kiếm được những điểm số đầu tiên để hướng tới một cuộc tái đấu có thể xảy ra giữa ông ta và Biden vào tháng 11.

trump2

Bà Haley hầu như không có cơ hội thắng ông Trump ở vòng sơ bộ của Đảng Cộng hòa. Ảnh chụp năm 2018, thời điểm ông Trump còn làm tổng thống còn bà Haley sắp từ chức Đại sứ Mỹ tại Liên Hiệp Quốc.

Hai chiến thắng liên tiếp trong các vòng sơ bộ của Đảng Cộng hòa tại Iowa và New Hampshire gần như chắc chắn đảm bảo cho ông Trump giành được tư cách ứng cử viên của Đảng Cộng hòa cho chiếc ghế chủ nhân Nhà Trắng. Nhưng Trump cay cú vì bà Haley, đối thủ Cộng hòa cuối cùng của ông ta, vẫn chưa chịu bỏ cuộc.

Trump và các đồng minh của ông đã bắt đầu một chiến dịch để ép buộc Haley rút lui trước cuộc bầu cử lớn tiếp theo trong cuộc đua sơ bộ, tại quê nhà của bà này ở South Carolina vào ngày 24/2.

Trump đã dọa sẽ đuổi ra khỏi quỹ đạo chính trị của ông ta bất kỳ nhà tài trợ nào tiếp tục góp tiền cho Haley.

Bà Haley thì tuyên bố sẽ tiếp tục chạy đua ở South Carolina và sau đó nữa.

Không lâu sau bài phát biểu của Trump, bà Haley đã xuất hiện tại một cuộc mít tinh ở South Carolina. Một lần nữa bà lại nói rằng Trump gần đây đã "nhầm lẫn" và nếu muốn làm bài kiểm tra nhận thức thì "ông ta không nên gặp khó khăn khi tham gia một cuộc tranh luận với tôi, vì đó là bài kiểm tra tư duy tối hậu cho bất kỳ ai muốn chạy đua vào vị trí Tổng thống".

Ông Trump đã từ chối tham gia vào bất kỳ cuộc tranh luận nào trong các cuộc bầu cử sơ bộ của Đảng Cộng hòa và từ chối tranh luận với bà Haley.

Trong bài phát biểu tại Nevada, Trump một lần nữa đề cập tới một biệt danh mang tính miệt thị đối với bà Haley, gọi bà là "não chim". Ông ta cũng buộc tội Haley - một đảng viên Cộng hòa cánh hữu - rằng bà này "gần như là một đảng viên Dân chủ cánh tả".

Trump tuyên bố : "Đã đến lúc kết thúc điều này rồi," ý nói về cuộc chạy đua giành tư cách ứng viên chính thức của Đảng Cộng hòa.

Ông Trump vượt bà Haley trong các cuộc khảo sát ý kiến tại South Carolina và bà này cũng không có đường hướng rõ ràng để giành đề cử.

Sau chiến thắng của Trump tại vòng sơ bộ ở New Hampshire vào ngày 23/1, ban vận động của Biden đã phát đi thông cáo rằng : "Hiện đã rõ là ông Donald Trump sẽ là ứng cử viên của Đảng Cộng hòa."

trump3

Nhiều khả năng ông Trump sẽ tái đấu với Tổng thống Biden trong cuộc bầu cử tháng 11 tới đây

Chuyển sự chú ý về phía Biden, Trump tập trung phần lớn bài phát biểu của mình vào vấn đề biên giới phía nam.

Số người di cư bị bắt giữ khi vượt biên bất hợp pháp qua biên giới Mỹ-Mexico đã lên mức kỷ lục kể từ khi Biden nhậm chức vào năm 2021, và các cuộc khảo sát ý kiến cho thấy nhập cư và biên giới là những vấn đề quan trọng hàng đầu trong cuộc bầu cử năm nay.

Trump mô tả tình trạng vượt biên trái phép là "thảm họa", là "cuộc xâm lăng" và biên giới phía nam là một "vết thương hở".

Trong khi đó, Biden và các cố vấn chiến dịch của ông đã đẩy mạnh tấn công Trump trong những ngày gần đây, gọi ông là mối đe dọa đối với nền dân chủ Hoa Kỳ và gán ông với quyết định của Tòa án Tối cao Mỹ năm 2022 về việc chấm dứt quyền phá thai liên bang, một vấn đề bị coi là đã làm tổn thương Đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ năm 2022.

Nguồn : BBC, 28/01/2024

Published in Quốc tế

Thế nào là bo lon chng chính quyn, thế nào là tham gia bo lon, có cn bn án ca tòa hay không, tng thng có nm trong din b chế tài và tòa án có th quyết đnh v quyn tranh c ca ng viên hay là đ cho c tri quyết đnh đó là nhng câu hi mà Ti cao Pháp vin s cân nhc khi ra phán quyết v vic ông Donald Trump b xóa tên khi phiếu bu.

trump1

Ông Trump đi mt nguy cơ b mt s tiu bang gch tên khi lá phiếu

Th lý kháng cáo

Tòa án ti cao ca Hoa K hôm 5/1 thông báo h s xem xét h sơ kháng cáo ca cu Tng thng Donald Trump v vic tên ca ông b xóa trên phiếu bu trong cuc b phiếu sơ b của Đảng Cng hòa bang Colorado và lên lch cho cuc tranh tng bng đi thoi vào ngày 8/2.

Trong mt thông cáo gi đến ABC News, phát ngôn nhân chiến dch tranh c ca ông Trump nói h tin tưởng Ti cao Pháp vin s khng đnh quyn công dân ca Tng thng Trump và quyn b phiếu ca tt c người dân M vi phán quyết s mt ln và mãi mãi dp tt tt c các trò la bp còn li v xóa tên khi lá phiếu.

Tòa án Ti cao Colorado hôm 19/12/2023 ra phán quyết chưa tng có tin l khi không cho ông Trump tham gia cuc b phiếu sơ b của Đảng Cng hòa năm 2024 vi lý do rng rng cu tng thng đã vi phm Mc 3, Tu chính án 14 ca Hiến pháp M.

Phán quyết ca tòa ghi rng ông Trump ‘đã tham gia vào cuc ni lon hôm 6/1/2021 và đo ngược phán quyết ca tòa án cp dưới rng ông Trump vn có th được ghi tên trên lá phiếu vì tng thng M không phi là viên chc ca nước M.

"Phán quyết ca Tòa án Ti cao Colorado đã tước quyn bu c ca hàng triu c tri Colorado mt cách vi hiến và có kh năng được s dng như hình mu đ tước quyn bu c ca hàng chc triu c tri trên toàn quc", đi ngũ ca ông Trump viết trong đơn kháng ngh.

Ông Trump cũng đang đi mt vi hơn 30 li kêu gi t các bang là cn cm ông tham gia bu c sơ b theo Tu chính án th 14.

Theo sau Colorado, Maine hôm 28/12/2023 đã tr thành bang th hai tuyên b ông Trump không đ điu kin ra tranh c khi bà Shenna Bellows, Tng Thư ký tiu bang, quan chc cp cao nht ph trách công vic bu c ca bang, loi ông ra khi cuc b phiếu sơ b vi kết lun rng ông Trump tham gia vào cuc ni lon ngày 6/1.

"Người dân Colorado và người dân M đáng được biết rõ liu mt người tham gia ni dy có th tranh c vào chc v cao nht ca đt nước hay không. Tôi kêu gi Ti cao Pháp vin ưu tiên v án này và đưa ra phán quyết càng sm càng tt", Tng Thư ký tiu bang Colorado Jena Griswold ra tuyên b nói.

Điu khon rt chung chung

Trao đi vi VOA t Qun Cam, bang California, Lut sư Nguyn Quc Lân cho biết điu khon cm mt ai đó ra ng c chc v công quyn nếu h đã tham gia bo lon chng chính quyn có ghi trong Hiến pháp M và Hiến pháp nhiu tiu bang.

Tuy nhiên, v vn đ này, các bang khác nhau có cách x lý khác nhau, ông lưu ý. Có bang cm ghi tên ông Trump trên lá phiếu vì tham gia bo lon, có bang thì cho rng vic này không nm trong thm quyn ca tòa án mà hãy đ cho c tri quyết đnh.

Do đó, Ti cao Pháp vin rt cn th lý v vic này đ t đó gii quyết tranh cãi gia các bang, cũng theo li lut sư này.

Ông Trump hin đang b đi bi thm đoàn liên bang th đô Washington truy t v n lc lt ngược kết qu cuc bu c tng thng năm 2020 mà ông đã thua trước ông Joe Biden liên quan đến cuc bo lon tn công vào Đin Capitol hôm 6/1/2021.

Lut sư Lân cho rng cho đến khi tòa án ra phán quyết v cáo trng này thì ông Trump mc đnh được xem như vô ti. Mà nếu ông Trump được xem là vô ti thì không có cơ s áp dng Tu chính án th 14.

Tuy nhiên, mt khi ông Trump đã b bi thm đoàn kết ti ri, Ti cao Pháp vin s phán quyết vic này rt d dàng vì h không th nào coi thường quy đnh ca Hiến pháp.

Mt vn đ hóc búa na đi vi Ti cao Pháp vin là Mc 3, Tu chính án 14, ghi rt chung chung mà không có din gii gì rõ ràng nên rt khó áp dng, ông Lân nhn đnh.

"Hành đng như thế mi được gi là bo lon ? Thế nào là chng li chính quyn ? Thế nào là tham gia bo lon ? Ch cn có mt đó kêu gi hay là ch đi theo đám đông hay là trc tiếp xung đt vi cnh sát ?" ông đt vn đ.

Ngoài ra, câu ch viên chc chính quyn liên bang trong Tu chính án cũng có th được din gii là không nhm vào tng thng vì tng thng là do dân bu, ch không phi như b trưởng, th trưởng do được b nhim.

"Người dân bu ra tng thng nên người dân có quyn quyết đnh ti cao đi vi tng thng ch không phi là tòa án bang Colorado", ông nói.

Tuy nhiên, ông Lân nói nếu lp lun là ông Trump cũng làm vic cho chính quyn liên bang, được lãnh lương như mi viên chc liên bang khác thì bn thân ông Trump cũng là mt nhân viên liên bang.

Ông xác nhn có nhng tiêu chun mà Hiến pháp đt ra đi vi người ra tranh c tng thng, chng hn như ít nht phi 35 tui, sinh ra M, phi sng M ít nht 14 năm và không tham gia chng chính quyn là nhng tiêu chun chính đáng đ ra tranh c chc lãnh đo quc gia và điu này đã được ghi rõ ra giy trng mc đen trong Hiến pháp.

"Nhưng vì đang trong k tranh c nên có ý kiến cho rng hãy đ quyn quyết đnh cho người dân ch không th đ cho vài thm phán quyết đnh v quyn bu c ca người dân", ông nói. "Đó không phi là ý đnh ca nhng người lp ra tu chính án đó".

Khi được hi hành đng ca ông Trump trong ngày 6/1 kêu gi người ng h mình tiến v Đin Capitol và chiến đu hết mình có được xem là tham gia bo lon hay không, lut sư nói có th din gii khác nhau tùy theo cách nhìn.

"Có th lp lun rng ông Trump ch phát biu vì ông tht s tin tưởng cuc bu c b gian ln nên ông kêu gi người ng h ông th hin cho các v đi biu ca h biết, ch còn h bo lon hay làm gì thì ông y không biết", Lut sư Lân nhn đnh.

Như nhiu hãng tin đã tường thut, khi đám đông ùn ùn kéo đến Đin Capitol vi tâm lý gin d, thay vì kêu gi h tr v nhà đ cho Quc hi làm vic, ông Trump kêu gi h tiến v phía Quc hi, và khi bo lon din ra, ông ch ngi yên đ xem mà không có hành đng gì đ chm dt bo lon. Người ng h ông Trump ch làm theo lnh ca ca ông mà thôi, Lut sư Lân đưa ra quan sát ca ông.

Lut sư Lân nhn đnh Ti cao Pháp vin khi ra phán quyết v vic này phi tránh làm sao b người dân nhìn nhn là mang tính đng phái hay can thip vào bu c.

Khi được hi 9 v thm phán trong Tòa án Ti cao liu có xét đến phn ng ca dư lun khi ra phán quyết hay không, Lut sư Nguyn Quc Lân cho rng trên nguyên tc, thm phán không nên cân nhc phn ng ca người dân vì vai trò ca h ghi trong Hiến pháp ch là gii thích điu lut Hiến pháp nói gì’.

"H ch có th quyết đnh lut nói sao thì làm y chang vy. Đúng là đúng mà sai là sai. H không cn nghĩ đến vic phán quyết làm sao cho yên n đt nước", ông lưu ý.

‘Không phi chính tr

Theo ghi nhn ca VOA, trong các cuc tr li phng vn vi các cơ quan báo chí khác nhau, nhiu hc gi M chuyên v hiến pháp nhn đnh rng phán quyết ca Tòa án Ti cao Colorado có th chính đáng v mt pháp lý, nhưng áp dng nó s đy ri ro v mt chính tr, nht là đt nước đã b chia r sâu sc và suy gim lòng tin vào các th chế dân ch.

"Cu Tng thng Trump không ch đơn thun kích đng ni lon", phán quyết ca Tòa án Ti cao Colorado ghi, được các báo M dn li. Ngay c khi cuc tn công Đin Capitol đang lên cao trào, ông y vn tiếp tc hu thun bo lon vi vic liên tc yêu cu phó Tng thng Mike Pence không thc hin nghĩa v hiến đnh ca mình và gi đin cho các Thượng ngh sĩ thuyết phc h ngng xác nhn phiếu đi c tri. "Nhng hành đng này cu thành s tham gia công khai, t nguyn và trc tiếp vào cuc ni lon", theo trích dn ca Washington Post.

Ông J. Michael Luttig, thm phán Tòa phúc thm M và là mt đng viên Cng hòa, nói Ti cao Pháp vin phi xem xét vic này theo đúng Hiến pháp mà không b chi phi bi bt k cân nhc chính tr nào. "Đây không phi là chính tr", ông Luttig được Washington Post dn li nói. "Chính Hiến pháp s loi cu tng thng nếu ông ta đáng b loi".

"Tòa án nên hành đng mà không xem xét hu qu chính tr ca các quyết đnh ca h", Mark Graber, hc gi lut hiến pháp ti Đi hc Maryland, nói vi Washington Post.

Điu then cht ca Tu chính án th 14 là có nhng hn chế trong các tiến trình dân ch nhân danh dân ch, ông Graber nói thêm.

Kim Lane Scheppele, giáo sư xã hi hc và quan h quc tế ti Đi hc Princeton, nói rng các nước khác vic loi ng c viên khi lá phiếu d dàng hơn. Nhiu nước Châu Âu, bà cho biết, loi b nhng đng nào không cam kết ng h Hiến pháp. Bn thân ông Trump còn đi xa hơn na, bà lưu ý, khi ông trc tiếp đe da trt t Hiến pháp Hoa K.

"Các lp lun pháp lý rt thuyết phc, và vì vy câu hi duy nht là liu Ti cao Pháp vin có đ ý chí chính tr đ gi nguyên phán quyết ca Tòa án Ti cao Colorado hay không", bà được Washington Post dn li nói.

‘Hãy đ c tri phán quyết

Tuy nhiên, trên Washington Post, có hc gi cho rng vic xóa tên ông Trump khi lá phiếu qua tiến trình pháp lý mc dù s ngăn ông tr li Nhà Trng - mà ông da là nếu tr li được, ông s đình ch Hiến pháp và s dng các phương tin ca chính quyn đ tr thù các đi th - nhưng đng thi nó cũng ngăn c tri thc hin quyn phán quyết ca h.

"Tôi tin vào nn dân ch", Giáo sư lut Tom Ginsburg ca Đi hc Chicago nói vi Washington Post. "Và tôi không nghĩ có la chn nào khác cho vic người dân b phiếu".

Vi vic ông Trump được ưa chung trong ni b đng Cng hòa, lnh cm ra tranh c do tòa áp đt có th gây ra bt bình t phía công chúng, s làm suy yếu thêm nim tin ca nhiu người dân M vào các đnh chế, Giáo sư Ginsburg phân tích.

Ngay c nhng đi th chính tr gay gt nht ca ông Trump trong đng Cng hòa cũng không ng h vic loi ông khi phiếu bu. Chris Christie, cu thng đc bang New Jersey và là công t viên liên bang, nói rng ông đang ra tranh c tng thng đ ngăn ông Trump tr li Nhà Trng. Nhưng Christie ch trích quyết đnh ca Tòa án Ti cao Colorado, nói rng nó s gây ra rt nhiu tc gin nếu c tri không th đưa ra phán quyết v ông Trump.

Rick Esenberg, ch tch và là tng c vn ca Vin Lut & T do Wisconsin, cũng không đng ý vi phán quyết ca Colorado mc dù ông là đng viên Cng hòa kiên quyết nói không vi Trump.

Esenberg cho rng bài phát biu ca ông Trump trước nhng người ng h mà sau đó đã dn đến bo lon cu thành quyn t do ngôn lun được Hiến pháp bo v.

Trên trang ABC News nhiu nhà quan sát pháp lý nói rng nếu có th được, các thm phán Ti cao Pháp vin s mun né tránh áp dng Mc 3 ca Tu chính án 14 cho mt ng c viên tng thng.

"Có nhiu kh năng h s tìm ra cách nào đó đ né tránh", ông Laurence Tribe, giáo sư danh d Trường Lut Đi hc Harvard và hc gi Hiến pháp, nói vi ABC News. "H s nói rng đó là vn đ chính tr, không phi cho chúng tôi, mà là cho các c tri. Hoc h có th tìm cách lp lun rng chung quy đó là vn đ v Hiến pháp nên đ c tri quyết đnh".

Mc dù Ti cao Pháp vin có th đi thng vào vn đ không né tránh - hoc tán thành phán quyết ca Tòa án Ti cao Colorado rng ông Trump ‘đã tham gia ni lon vào ngày 6/1 hoc lt ngược phán quyết đó vi phân tích v d kin trái ngược, vic nhanh chóng ra phán quyết hp hoc phán quyết mang tính k thut có th là cách làm có li nht cho Ti cao Pháp vin nếu h mun tránh b coi là can thip bu c.

Ông Noel Francisco, cu quan chc B Tư pháp dưới thi Tng thng Trump, đã đ đơn lên tòa kêu gi các thm phán áp dng mt li thoát kh dĩ mà ông cho là có ghi giy trng mc đen trong Tu chính án 14.

Mc 3 ca Tu chính án 14 cm cu viên chc Hoa Kỳ’ đã tuyên th và đã tham gia ni lon nm gi bt k chc v nào, dân s hoc quân s, trong chính quyn M, nhưng nó không nói gì v vic tranh c hay có tên trên lá phiếu, ông Francisco lp lun.

"Ngay c khi Tòa án Ti cao Colorado đúng khi nói rng Tng thng Trump không th nhn nhim s vào Ngày nhm chc, h không có cơ s cho rng ông y không th ng c vào Ngày bu c", ông Francisco viết trong lá đơn thay mt cho y ban Thượng ngh sĩ Cng hòa Quc gia.

Nguồn : VOA, 13/01/2024

Published in Quốc tế

Tòa án Tối cao của Hoa Kỳ sẽ xem xét tư cách ứng cử viên tổng thống của Trump

Thanh Phương, RFI, 06/01/2024

Tòa án Tối cao của Hoa Kỳ hôm qua, 05/01/2024, đã chấp nhận xem xét tư cách ứng cử viên tổng thống của ông Donald Trump, sau khi tòa án tối cao bang Colorado ra một quyết định chưa từng có : Cấm để tên ông Trump trên các lá phiếu trong cuộc bầu cử sơ bộ của đảng Cộng Hòa tại bang này.

trump1

Cựu tổng thống Mỹ Donald Trump vận động tranh cử tại Mason City, bang Iowa, Hoa Kỳ, ngày 05/01/2024. AP - Charlie Neibergall

Từ Washington, thông tín viên Guillaume Naudin tường trình:

"Chính vì vai trò của ông cuộc vụ bạo loạn ngày 06/01/2021 mà tòa án tối cao bang Colorado đã quyết định cấm cựu tổng thống Mỹ tham gia bầu cử sơ bộ của đảng Cộng Hòa tại bang này vào ngày 05/03. 

Tòa án cho rằng Donald Trump đã tham gia vào một cuộc nổi loạn và như vậy phải bị cấm giữ các chức vụ chính thức. Các luật sư của ông đã kháng cáo lên định chế tư pháp cao cấp nhất ở Hoa Kỳ. Và, không có gì đáng ngạc nhiên, Tòa án Tối cao đã quyết định thụ lý vụ này. Phiên tòa dự kiến sẽ diễn ra ngày 08/02, trước khi tòa ra phán quyết vào một thời điểm chưa được ấn định, những chắc chắn sẽ là ngay giữa lúc các ứng viên đang đẩy mạnh chiến dịch tranh cử tổng thống. 

Phe của Trump rất tin tưởng vào thành công, vì có đến 6 thành viên của Tòa án Tối cao, chiếm đa số, là các thẩm phán theo xu hướng bảo thủ, trong đó có phân nữa do chính ông Trump bổ nhiệm trước đây. 

Trong lúc đó, cựu tổng thống Mỹ tiếp tục vận động tranh cử cho cuộc bầu cử sơ bộ tại bang Iowa, bước đầu tiên trong tiến trình bầu chọn ứng viên tổng thống của đảng Cộng Hòa. 

Với hai cuộc họp mỗi ngày, Donald Trump sẽ gặp gỡ các đảng viên Cộng Hòa, mà tuyệt đại đa số ủng hộ ông hết mình, bất chấp vai trò của cựu tổng thống trong vụ tấn công tòa nhà Quốc Hội ngày 06/01/2021. 

Hôm qua, trong một bài phát biểu tại bang Pennsylvania, Joe Biden đã đả kích trực diện đối thủ của ông. Tổng thống Dân Chủ cáo buộc người tiền nhiệm sẵn sàng hy sinh nền dân của của Mỹ để có thể trở lại nắm quyền và thỏa mãn mong muốn báo thù." 

Thanh Phương

*****************************

Donald Trump bị tước quyền tranh cử tổng thống tại bang Colorado

Minh Phương, RFI, 20/12/2024

Hôm qua, 19/12/2024, Tòa án Tối cao bang Colorado đã tuyên bố ông Donald Trump không đủ tư cách tranh cử tổng thống, đồng thời loại tên ông khỏi phiếu bầu trong cuộc bầu cử sơ bộ tại bang này. Đây là một quyết định chưa từng có trong lịch sử chính trị - tư pháp Mỹ.

trump2

Cựu tổng thống Mỹ Donald Trump trong một cuộc mít-tinh, tại Wateloo, bang Iowa, Hoa Kỳ, ngày 19/12/2023. AP - Charlie Neibergall

Từ Washington, thông tín viên Guillaume Naudin giải thích thêm :

Tên của ông Donald Trump không nên xuất hiện trên lá phiếu bầu cử sơ bộ của đảng Cộng hòa ở Colorado. Theo phán quyết của tòa án tối cao Colorado, vị cựu tổng thống này đã tham gia vào cuộc nổi loạn ngày 06/01/2021. Vì vậy ông không thể ứng cử vào một vị trí đòi hỏi phải tuyên thệ theo Hiến pháp.

Tòa đã ra phán quyết như trên đã căn cứ vào tu chính án thứ 14, được thông qua sau Nội chiến và đã không được sử dụng kể từ năm 1919. Toà án Colorado sẽ tạm hoãn việc thi hành phán quyết cho đến ngày 4/1/2024, trong khi chờ đơn kháng cáo lên Tòa án Tối cao của Hoa Kỳ, cơ quan tư pháp cao nhất của nước này.

Nếu quyết định thụ lý vụ việc, Tòa án Tối cao Hoa Kỳ, với đa số thành viên theo xu hướng bảo thủ, trong đó có 3 thẩm phán do Donald Trump bổ nhiệm, sẽ thiết lập một án lệ cho cả nước. Nói cách khác, có thể ông Donald Trump sẽ bị tuyên bố không đủ tư cách ứng cử. Đây sẽ là một sự kiện chưa từng có.

Đây là lần đầu tiên một tòa án quyết định loại ông Donald Trump khỏi cuộc bầu cử tổng thống, mặc dù nhiều nỗ lực trước đó đều đã thất bại vì tu chính án thứ 14 không đề cập cụ thể chức vụ tổng thống.

Ban vận động tranh cử của Donald Trump ngay lập tức có phản ứng, tuyên bố sẽ kháng cáo quyết định này, đồng thời cho rằng "các nhà lãnh đạo Đảng Dân chủ đang bấn loạn khi thấy Tổng thống Trump ngày càng dẫn đầu và chiếm ưu thế trong các cuộc thăm dò".

Minh Phương

Published in Quốc tế

Donald Trump từ lâu đã thể hiện bản năng của một nhà độc tài, nhưng các chính sách của ông đang trở nên phức tạp hơn, trong khi các cơ chế để kiểm soát ông lại dần yếu đi.

trump2

Fani Willis, Chưởng lý Hạt Fulton, Georgia, trình bày một trong những bản cáo trạng mà Trump phải đối mặt. © Kenny Holston/New York Times

Mùa xuân năm 1989, Đảng cộng sản Trung Quốc sử dụng xe tăng và quân đội để đàn áp cuộc biểu tình ủng hộ dân chủ tại Quảng trường Thiên An Môn ở Bắc Kinh. Hầu hết người phương Tây, thuộc mọi đảng phái, đều kinh hoàng trước cuộc đàn áp khiến hàng trăm nhà hoạt động sinh viên thiệt mạng. Nhưng một người Mỹ lại cảm thấy ấn tượng.

"Khi sinh viên đổ vào Quảng trường Thiên An Môn, chính phủ Trung Quốc gần như đã thổi bay quảng trường", Donald J. Trump nói trong cuộc phỏng vấn với tạp chí Playboy một năm sau vụ thảm sát. "Đúng là họ hung ác, tàn bạo, nhưng họ đã dập tắt cuộc biểu tình bằng sức mạnh. Điều đó cho thấy giá trị của sức mạnh. Đất nước chúng ta hiện đang bị cho là yếu".

Đó là một câu nói ít được để ý trong một cuộc phỏng vấn gồm rất nhiều chủ đề, được thực hiện bởi một nhà báo đang cố gắng giới thiệu khái quát về một doanh nhân 43 tuổi nổi tiếng, người lúc đó chưa tham gia vào chính trị quốc gia hay các vấn đề thế giới. Nhưng xét đến con đường sau này của Trump, việc ông ca ngợi hành động đàn áp tàn nhẫn những người biểu tình dân chủ chính là một điềm báo.

Những lập luận bạo lực và độc đoán của Trump trong chiến dịch tranh cử năm 2024 đã khiến người ta ngày càng cảnh giác, và bắt đầu so sánh ông với những nhà độc tài phát xít trong lịch sử hoặc những lãnh đạo dân túy cứng rắn đương thời. Trong những tuần gần đây, ông thậm chí còn gọi đối thủ của mình là "lũ sâu bọ" phải bị "nhổ bỏ tận gốc" ; tuyên bố rằng những người nhập cư đang "đầu độc dòng máu của đất nước chúng ta", đồng thời kêu gọi xử bắn những tên trộm vặt, và đề nghị xử tử cựu Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, Mark Milley, vì tội phản quốc.

Khi ra tái tranh cử tổng thống trong lúc phải đối mặt với bốn cáo buộc hình sự, Trump dường như đã trở nên tức giận, tuyệt vọng, và nguy hiểm hơn đối với nền dân chủ Mỹ so với nhiệm kỳ đầu tiên của mình. Nhưng vấn đề thực chất đã xuất hiện từ rất lâu : Ông đã tôn vinh bạo lực chính trị và ca ngợi những kẻ độc tài suốt hàng chục năm qua.

Với tư cách là ứng viên tổng thống hồi tháng 7/2016, Trump từng ca ngợi nhà độc tài Iraq Saddam Hussein là người "rất giỏi" trong việc tiêu diệt khủng bố. Vài tháng sau khi nhậm chức, ông nói với nhà lãnh đạo cứng rắn của Philippines, Rodrigo Duterte, rằng chiến dịch tàn bạo của Duterte, với hàng nghìn vụ giết người ngoài tư pháp dưới danh nghĩa chống ma túy, là "một công việc phi thường". Và suốt 4 năm ở Phòng Bầu dục, Trump đã nhiều lần vượt quá giới hạn và vi phạm các chuẩn mực dân chủ.

Điều khác biệt của chính quyền Trump thứ hai không nằm ở tính cách của ông, mà ở môi trường xung quanh ông. Các lực lượng đã phần nào kiềm chế xu hướng độc tài của Trump trong nhiệm kỳ đầu tiên – những nhân viên coi công việc của họ là kiềm chế ông, một số nghị sĩ Đảng Cộng hòa sẵn sàng chỉ trích hoặc phản đối ông trong những thời điểm nhất định, Tối cao Pháp viện có sự cân bằng đảng phái, đôi khi sẽ ra phán quyết chống lại ông – tất cả những lực lượng này đều sẽ yếu đi.

Nhờ đó, những kế hoạch và ý tưởng chính sách cực đoan hơn mà Trump và các cố vấn đang chuẩn bị cho nhiệm kỳ hai nhiều khả năng sẽ trở thành hiện thực.

Một chương trình nghị sự cực đoan

Chắc chắn, một số mục tiêu mà Trump và các đồng minh của ông đang lên kế hoạch chỉ đơn giản là phản ứng tiêu chuẩn của bất kỳ tổng thống Cộng hòa nào. Chẳng hạn, Trump rất có thể sẽ hủy bỏ nhiều chính sách của Tổng thống Biden nhằm hạn chế lượng khí thải carbon và đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang xe điện. Việc đảo ngược các quy tắc và chính sách này sẽ làm suy yếu đáng kể các biện pháp bảo vệ môi trường, nhưng phần lớn những thay đổi này đều phản ánh thái độ hoài nghi bảo thủ đã có từ lâu đối với các quy định về môi trường.

Tuy nhiên, các phần còn lại trong chương trình nghị sự của Trump lại rất khác thường. Không có tổng thống Mỹ nào trước ông từng đùa giỡn với việc rút khỏi NATO, liên minh quân sự của Mỹ với các nền dân chủ phương Tây. Ông cho biết về cơ bản, ông sẽ đánh giá lại "mục đích của NATO và sứ mệnh của NATO" trong nhiệm kỳ hai.

Ông còn nói sẽ ra lệnh cho quân đội tấn công các cartel ma túy ở Mexico, điều sẽ vi phạm luật pháp quốc tế, trừ phi chính phủ Mexico đồng ý. Nhưng khả năng cao là họ sẽ không đồng ý.

Ông cũng sẽ sử dụng quân đội ngay trên đất Mỹ. Dù việc sử dụng quân đội để thực thi pháp luật trong nước nhìn chung là bất hợp pháp, nhưng Đạo luật Chống Nổi dậy vẫn cho phép các trường hợp ngoại lệ. Sau khi một số cuộc biểu tình phản đối bạo lực của cảnh sát vào năm 2020 trở thành bạo loạn, Trump đã cho soạn thảo một sắc lệnh cho phép sử dụng quân đội để trấn áp người biểu tình ở Washington, D.C., nhưng cuối cùng không ký. Còn trong năm nay, ông từng nói bóng gió tại một cuộc biểu tình ở Iowa rằng ông có ý định đơn phương gửi quân đến các thành phố do Đảng Dân chủ nắm quyền, để thực thi trật tự công cộng nói chung.

"Cứ nhìn vào bất kỳ bang nào do Đảng Dân chủ điều hành, chúng đều không còn như xưa – chúng không hoạt động", Trump nói với đám đông, gọi các thành phố như New York, Chicago, Los Angeles, và San Francisco là ổ tội phạm. "Chúng ta không thể để chuyện này xảy ra nữa. Đó là một trong những điều tôi sẽ làm – bởi người ta cho rằng tổng thống không liên quan đến việc này, họ phải được thống đốc hoặc thị trưởng yêu cầu đến – nhưng lần sau, tôi sẽ không chờ đợi nữa".

Các kế hoạch thanh trừng những người nhập cư không có giấy tờ của Trump bao gồm các cuộc truy quét sâu rộng, các trại tạm giam khổng lồ, các đợt trục xuất với quy mô hàng triệu người mỗi năm, ngừng quy chế tị nạn, cố gắng chấm dứt quyền công dân theo nơi sinh đối với những đứa trẻ sinh ra trên đất Mỹ có cha mẹ là người nhập cư không có giấy tờ, và viện dẫn Đạo luật Nổi loạn để cho phép quân đội đảm nhiệm việc quản lý nhập cư ở gần biên giới phía Nam.

trump3

Trump có một kế hoạch sâu rộng nhằm đối phó với những người nhập cư không có giấy tờ. © Verónica G. Cárdenas/New York Times

Trump sẽ cố gắng mở rộng quyền lực tổng thống theo vô số cách – tập trung quyền lực lớn hơn vào nhánh hành pháp trong Nhà Trắng, chấm dứt sự độc lập của các cơ quan mà Quốc hội thành lập để hoạt động ngoài tầm kiểm soát của tổng thống, và giảm bớt các biện pháp bảo vệ công chức để có thể dễ dàng sa thải và thay thế hàng chục nghìn nhân viên chính phủ.

Trên hết, lời thề của Trump về việc sử dụng Bộ Tư pháp để trả thù những kẻ thù của ông là một thách thức trắng trợn đối với các giá trị dân chủ. Ông từng cố gắng thuyết phục các công tố viên truy lùng kẻ thù của mình khi còn đương chức, và lời thề của Trump sẽ chấm dứt chuẩn mực hậu Watergate về điều tra độc lập, nằm ngoài sự kiểm soát chính trị của Nhà Trắng.

Với tất cả những nỗ lực này, Trump sẽ được hỗ trợ trong nhiệm kỳ hai nhờ một hệ thống tư vấn với nguồn tài chính dồi dào. Năm 2016, nhiều viện nghiên cứu chính sách bảo thủ vẫn là pháo đài của Chủ nghĩa Cộng hòa kiểu George W. Bush. Nhưng những tổ chức mới do những thành viên kỳ cựu trong chính quyền Trump điều hành đã xuất hiện và Quỹ Di sản (Heritage Foundation) nổi tiếng đã nhanh chóng điều chỉnh để theo kịp Chủ nghĩa Trump.

Một liên minh đang soạn thảo các kế hoạch chính sách kiểu "Nước Mỹ trên hết", được đặt biệt danh là Dự án 2025. (Chiến dịch tranh cử của Trump đã đánh giá cao nỗ lực này, nhưng cho biết chỉ những kế hoạch do ông hoặc chiến dịch tranh cử của ông công bố mới có tính chính thức). Trong khi một số đề xuất được phát triển trong Dự án 2025 sẽ thúc đẩy các mục tiêu lâu dài của các nhà tài trợ hàng đầu của Đảng Cộng hòa, ví dụ như hạn chế các quy định đối với doanh nghiệp, thì những đề xuất khác lại phù hợp hơn với lợi ích cá nhân của Trump.

Chẳng hạn, Trung tâm Đổi mới Nước Mỹ đã xuất bản một bài báo có tựa đề "Bộ Tư pháp Mỹ không độc lập". Bài báo được viết bởi Jeffrey Clark, người suýt chút nữa đã được Trump đưa lên làm quyền tổng chưởng lý để hỗ trợ nỗ lực lật đổ kết quả bầu cử 2020, và Clark hiện đang phải đối mặt với cáo buộc hình sự ở Georgia vì có liên quan đến nỗ lực đó.

Khi được yêu cầu bình luận, người phát ngôn của Trump không trả lời cụ thể, mà thay vào đó lại chỉ trích New York Times, đồng thời nói rằng Trump luôn "cứng rắn trước bọn tội phạm".

Hành lang phòng vệ bị suy yếu

Ngay từ khi tranh cử vào năm 2016, Trump đã coi thường các chuẩn mực dân chủ.

Ông đổ lỗi cho thất bại của mình trong kỳ bầu cử sơ bộ ở Iowa là do gian lận, và gợi ý rằng ông sẽ chỉ coi kết quả của cuộc tổng tuyển cử là hợp pháp nếu ông thắng. Ông đe dọa bỏ tù Hillary Clinton, bôi nhọ người nhập cư Mexico là những kẻ hiếp dâm, và hứa sẽ cấm người Hồi giáo vào Mỹ. Ông còn đề nghị thanh toán các hóa đơn pháp lý cho bất kỳ người ủng hộ nào đánh đập người biểu tình phản đối tại các cuộc mít tinh của ông, và kích động lòng căm thù đối với các phóng viên đưa tin về các sự kiện của ông.

Khi còn đương chức, Trump đã từ chối thoái vốn khỏi các công ty kinh doanh của mình, và những người muốn lấy lòng ông đã đặt những dãy phòng đắt tiền trong khách sạn của ông. Bất chấp luật chống gia đình trị, ông vẫn giao công việc ở Nhà Trắng cho con gái và con rể. Ông còn sử dụng quyền khẩn cấp của tổng thống để chi nhiều hơn cho bức tường biên giới so với mức mà Quốc hội cho phép. Các luật sư của ông đã xin ân xá cho người đứng đầu chiến dịch tranh cử của ông, người được Trump khen ngợi vì đã không "phản bội" khi các công tố viên cố gắng thuyết phục ông hợp tác với tư cách nhân chứng trong cuộc điều tra về Nga, nhưng không thành công. Sau cùng, Trump đã ân xá cho người này.

trump4

Con gái Trump, Ivanka Trump, và con rể Jared Kushner, đảm nhiệm các chức vụ ở Nhà Trắng bất chấp luật chống gia đình trị. © Al Drago/New York Times

Thật may, một số hành vi vi phạm chuẩn mực nghiêm trọng nhất của ông đã bị ngăn cản.

Trump đã gây áp lực buộc Bộ Tư pháp phải truy tố các đối thủ của mình. Bộ Tư pháp đã mở một số cuộc điều tra hình sự, từ việc giám sát cựu Ngoại trưởng John Kerry và cựu giám đốc FBI James B. Comey Jr., cho đến nỗ lực của công tố viên đặc biệt John Durham nhằm tìm cơ sở để buộc tội các quan chức an ninh quốc gia thời Obama hay buộc tội Hillary Clinton với tội danh liên quan đến nguồn gốc cuộc điều tra Nga. Nhưng sau cùng, các công tố viên lại quyết định không đưa ra cáo buộc và điều đó đã làm Trump nổi giận.

Trump cũng không thành công trong hai nỗ lực mà vì chúng ông đã bị luận tội. Ông từng cố ép Ukraine mở một cuộc điều tra hình sự đối với Biden bằng cách từ chối viện trợ quân sự nhưng Ukraine không hợp tác. Ông cũng tìm cách lật ngược thất bại trong cuộc bầu cử năm 2020 và gây ra một cuộc bạo loạn ở Điện Capitol, nhưng Phó Tổng thống Mike Pence và đa số trong Quốc hội đã bác bỏ nỗ lực duy trì quyền lực của ông.

Có lý do để tin rằng nhiều trở ngại và rào cản đã hạn chế Trump trong nhiệm kỳ đầu tiên sẽ không còn trong nhiệm kỳ hai.

Một số mục tiêu mà Trump cố gắng thực hiện đã bị cản trở bởi chính sự kém cỏi và hỗn loạn trong chính quyền ban đầu của ông. Nhưng sau bốn năm, những người ở lại với ông đã học được cách sử dụng quyền lực hiệu quả hơn. Chẳng hạn, sau khi các tòa án chặn lệnh cấm nhập cảnh được soạn thảo một cách cẩu thả của ông, đội ngũ của Trump đã phát triển một phiên bản mà Tối cao Pháp viện cho phép có hiệu lực.

Bốn năm đương nhiệm của Trump đã tạo ra một Tối cao Pháp viện có đa số theo Cộng hòa, những người giờ đây có lẽ sẽ đứng về phía ông trong một số vụ kiện mà ông đã thua, ví dụ như phán quyết với tỷ lệ 5 :4 vào tháng 6/2020, vốn đã ngăn cản ông kết thúc một chương trình cấm trục xuất những người không có giấy tờ hợp lệ đã đến Mỹ khi còn nhỏ và lớn lên như người Mỹ.

Các nghị sĩ của Đảng Cộng hòa trong Quốc hội thường là đối tác và người hỗ trợ Trump – bắt tay với ông để bổ nhiệm các thẩm phán tối cao và cắt giảm thuế doanh nghiệp, nhưng lại hiếm khi giám sát tổng thống. Tuy nhiên, một số nghị sĩ chủ chốt của Đảng Cộng hòa trong Quốc hội vẫn thỉnh thoảng lên án những luận điệu của Trump hoặc phản biện những đề xuất cực đoan của ông.

Năm 2017, Thượng nghị sĩ Bob Corker đã chỉ trích Trump vì đã đe doạ Triều Tiên một cách liều lĩnh trên Twitter, trong khi Thượng nghị sĩ John McCain đã bỏ lá phiếu mang tính quyết định để ngăn Trump hủy bỏ một đạo luật về phổ biến bảo hiểm y tế, mà không có kế hoạch thay thế nào.

Nhiều khả năng các đảng viên Cộng hòa tại Quốc hội sẽ nghe lời Trump hơn nếu Trump đắc cử nhiệm kỳ hai. Đảng này đã trở nên thích nghi hơn với Trump và thậm chí nhiệt tình ủng hộ việc Trump sẵn sàng vượt giới hạn. Và Trump đã làm suy yếu, hoặc đe dọa buộc phải phục tùng, hoặc sa thải nhiều nhà lập pháp hàng đầu của Đảng Cộng hòa, những người có lập trường độc lập và đôi khi sẵn sàng thể hiện thái độ chống lại ông.

McCain, ứng viên tổng thống của Đảng Cộng hòa năm 2008, đã qua đời vào năm 2018. Cựu Hạ nghị sĩ Liz Cheney, người đã bỏ phiếu luận tội Trump vì kích động cuộc bạo loạn ngày 06/01/2021 và giúp lãnh đạo ủy ban điều tra sự kiện đó, đã để mất ghế vào tay một đối thủ chính ủng hộ Trump. Thượng nghị sĩ Mitt Romney, ứng viên tổng thống của Đảng Cộng hòa năm 2012, đồng thời là Thượng nghị sĩ Cộng hòa duy nhất đã bỏ phiếu kết tội Trump trong phiên tòa luận tội đầu tiên của ông, sắp nghỉ hưu.

trump5

Hạ nghị sĩ Liz Cheney (chính giữa bên phải) đã lãnh đạo cuộc điều tra về vụ tấn công vào Điện Capitol ngày 06/01/2021, rồi sau đó đã thua trước một ứng viên ủng hộ Trump. © Doug Mills/New York Times

Nỗi lo về bạo lực từ những người ủng hộ Trump cũng giúp Trump siết chặt kiểm soát. Trong những cuốn sách gần đây của mình, cả Romney và Cheney đều nói rằng một số đồng nghiệp thuộc Đảng Cộng hòa, những người được giấu tên, nói rằng họ muốn bỏ phiếu chống lại Trump trong quy trình luận tội liên quan đến vụ ngày 06/01, nhưng không làm vậy vì lo cho sự an toàn của chính bản thân và gia đình họ.

Nhân sự là chính sách

Có lẽ đối trọng quan trọng nhất trong nhiệm kỳ tổng thống của Trump là sự phản kháng từ nội bộ chính quyền đối với một số yêu cầu cực đoan của ông. Từ đó đến nay, một loạt quan chức cấp cao trong chính quyền của ông đã cảnh báo rằng Trump không thích hợp để làm tổng thống, bao gồm cả cựu chánh văn phòng Nhà Trắng John F. Kelly, cựu bộ trưởng quốc phòng Jim Mattis và Mark T. Esper, cựu cố vấn an ninh quốc gia John R. Bolton, cựu tổng chưởng lý William P. Barr, và nhiều người khác.

Về phần mình, Trump chỉ trích tất cả những người này là yếu đuối, ngu ngốc, và không trung thành. Ông từng chia sẻ một cách riêng tư với những người thân cận rằng sai lầm lớn nhất của ông liên quan đến những người ông bổ nhiệm, cụ thể là lựa chọn của ông cho chức tổng chưởng lý. Các cố vấn đang gắn bó với ông đều tự tin rằng nếu ông thắng cử một nhiệm kỳ mới, sẽ không còn quan chức nào cố tình cản trở chương trình nghị sự của ông.

Ngoài việc phát triển các tài liệu chính sách, liên minh các viện chính sách do những người có liên hệ với Trump điều hành đã xây dựng một cơ sở dữ liệu gồm hàng nghìn tân binh tiềm năng đã vượt qua vòng kiểm duyệt để giao cho một nhóm chuyển tiếp nếu Trump thắng cử. Những nỗ lực tương tự đang được các cựu quan chức cấp cao của chính quyền Trump tiến hành nhằm chuẩn bị cung cấp cho chính phủ những luật sư có thể tìm ra cách ủng hộ những ý tưởng cấp tiến của Nhà Trắng, thay vì cản trở chúng về mặt pháp lý.

Những nỗ lực nhân sự như vậy xuất phát từ một thay đổi trong năm cuối cùng của Trump trên cương vị tổng thống. Năm 2020, ông đã thay thế các cố vấn dám cản đường mình, và bổ nhiệm một trợ lý trẻ, John McEntee, để loại bỏ tận gốc những quan chức được cho là không đủ trung thành.

Tùy thuộc vào tiến trình bầu cử Thượng viện, việc bổ nhiệm những ứng viên đặc biệt gây tranh cãi vào các vị trí quan trọng có thể là một thách thức. Nhưng một hành vi vi phạm chuẩn mực khác của Trump là việc lạm dụng quyền lực của tổng thống để tạm thời lấp chỗ trống bằng những "quyền" (acting) lãnh đạo cho những vị trí phải được Thượng viện xác nhận.

Chẳng hạn, năm 2020, Trump đã bổ nhiệm Richard Grenell – một đồng minh hiếu chiến và là cựu đại sứ tại Đức – làm quyền giám đốc tình báo quốc gia. Hai nhà lãnh đạo tình báo trước thời Trump đã chọc giận ông khi đứng ra bảo vệ lập luận rằng Nga đã ngấm ngầm cố gắng giúp đỡ chiến dịch tranh cử năm 2016 của ông, và bằng cách thông báo cho các nhà lãnh đạo Đảng Dân chủ rằng họ sẽ làm như vậy một lần nữa vào năm 2020. Thay vào đó, Grenell đã giành được sự khen ngợi của Trump bằng cách sử dụng chức vụ của mình để giải mật các tài liệu nhạy cảm mà Đảng Cộng hòa sẽ dùng để miêu tả cuộc điều tra Nga là đáng ngờ.

trump6

Richard Grenell được Trump bổ nhiệm làm quyền giám đốc tình báo quốc gia, một trong những vị trí đáng lẽ phải chờ được Thượng viện xác nhận. ©Pete Marovich/New York Times

Sau khi Trump rời nhiệm sở, đã có nhiều đề xuất luật hóa các chuẩn mực dân chủ mà ông vi phạm. Các ý tưởng bao gồm thắt chặt các giới hạn đối với quyền khẩn cấp của tổng thống, yêu cầu tiết lộ các khoản thuế của họ, củng cố một lệnh cấm được quy định bởi hiến pháp nhằm cấm các khoản thanh toán ngoài luồng, và khiến việc lạm dụng quyền ân xá và thẩm quyền của tổng thống đối với các công tố viên trở nên khó khăn hơn.

Tháng 12/2021, khi Đảng Dân chủ vẫn còn kiểm soát Hạ viện, họ đã thông qua nhiều đề xuất như vậy trong Đạo luật Bảo vệ Nền Dân chủ của Nước Mỹ. Mọi đảng viên Cộng hòa, ngoại trừ một người – Hạ nghị sĩ Adam Kinzinger, vốn đã nghỉ hưu sau khi bỏ phiếu luận tội Trump sau cuộc bạo loạn ngày 6/1 – đã bỏ phiếu chống lại dự luật này. Sau đó, nó đã chết yểu tại Thượng viện.

Cuộc tranh luận tại Hạ viện phần lớn diễn ra dựa trên một tiền đề đã làm giảm tính cấp bách của vấn đề : Trump đã rời nhiệm sở. Đảng Dân chủ lập luận rằng những cải cách này là dành cho các tổng thống tương lai, trong khi Đảng Cộng hòa coi nó như một đòn tấn công không cần thiết nhắm vào Trump.

"Thật không may, Donald Trump không còn là tổng thống nữa", Rick Crawford, Hạ nghị sĩ Đảng Cộng hòa đại diện cho bang Arkansas, phát biểu. "Đã đến lúc ngừng sống trong quá khứ".

Charlie Savage, Jonathan Swan Maggie Haberman

Nguyên tác : "Why a Second Trump Presidency May Be More Radical Than His First", New York Times, 04/12/2023

Nguyễn Thị Kim Phụng biên dịch

Nguồn : Nghiên cứu quốc tế, 18/12/2023

Charlie Savage là nhà báo trong hơn hai thập niên qua. Ông chuyên viết về an ninh quốc gia và chính sách pháp lý.

Jonathan Swan là phóng viên chính trị, phụ trách đưa tin về cuộc bầu cử tổng thống năm 2024 và chiến dịch tranh cử của Donald Trump.

Maggie Haberman là phóng viên chính trị cấp cao, và là tác giả cuốn sách "Confidence Man : The Making of Donald Trump and the Breaking of America". Bà là thành viên của nhóm phóng viên đã giành được Giải Pulitzer năm 2018 vì đưa tin về các cố vấn của Tổng thống Trump và mối liên hệ của họ với Nga.

Published in Diễn đàn
Trang 1 đến 37