Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Văn hóa

29/01/2019

Đầu Xuân : Chúc nhau gì ?

Phạm Phú Khải

Trước năm 1975, gia đình tôi ăn Tết như thế nào thì tôi không rõ. Tôi còn quá nh đ nh. Nhưng truyn thng ăn Tết ca gia đình tôi sau năm 1975 có nhng khác bit, và có th được tóm gn như sau.

chuc1

Làm nhang ở ngoi thành Hà Ni. Hình minh ha.

Đầu tiên là mi người được ba m gi đến các th may trước Tết vài tun đ may b đ mi. Thường là may rng hơn kích thước đo đt đ có th còn mt va trong năm. Chúng tôi cũng được gi đến th giày, nếu đôi giày năm cũ không còn dùng được na. Trước Giao tha hai tun, tt c mi thành viên trong nhà đu tham gia dọn dp nhà ca sch s, chà sch nhng nơi còn dơ bn, rong reo, và mi người, nh đến ln, đu có vai trò và bn phn ca mình, tùy theo kh năng ca tng người lúc đó. Đi vi ba tôi, đi x bình đng, nht là không phân bit nam n, là mt trong các nguyên tắc quan trng nht ca ông.

Đêm Giao thừa và mng Mt Tết là quan trng nht ca gia đình tôi.

Tôi còn nhớ hi còn bé, tôi c ao ước được ba m cho thc khuya đ đón Giao tha, nhưng ba tôi lúc nào cũng bt đi ng sm. Nm trên giường mà c m c xen lẫn thao thc rn ràng. Ln hơn chút, tôi kiếm cách làm cho mình hu dng đ ba tôi cho phép được thc khuya. Trước hết là hc thuc lòng mt b kinh Pht. Ba tôi treo gii thưởng cho mười anh em trong nhà ai hc thuc lòng b kinh. Tôi còn nh lúc đó chỉ sáu by tui, nh nht, mà phi thi đu vi các anh ch còn li. Cũng may không phi tt c đu tham gia, nên cơ hi thng ca tôi cao hơn (Tôi tưởng mình hay lúc đó nhưng sau này ln lên tôi mi biết được lý do vì sao tôi thng tương đi d dàng !). Tôi lại tr thành người đc kinh cu nguyn cho c gia đình trong các dp l, k c Tết Nguyên Đán, k t đó. Ngoài ra, tôi xin phép ba tôi cho tôi được đi thp hương khp nhà vi ông, k c nhng nơi ti tăm nht trong ngôi nhà ln mà lúc bé rt s vì người lớn thường hay nhát ma tr con. Mt hai năm v sau, tôi t làm mt mình vì ba tôi không thy cn phi hướng dn na. Cm hương trong tay, tôi đi thp chung quanh nhà mà vn thy bình an trong lòng. Qua các câu chuyn ba tôi k lúc nh, nht là trí tưởng tượng v ma qu ch ông chưa h thy, và qua chính s trãi nghim ca mình, tôi chinh phc được ni s hãi ma qu và các th khác t đó.

Sau Giao thừa thì gia đình tôi cũng có năm đt pháo, lúc đó thì chưa b cm. Nói v đt pháo thì ba tôi không ch trương khoe khoang, nhất là dưới chế đ cng sn. Có năm gia đình tôi đt pháo, phong pháo ch dài mt hai mét, nhưng có năm không đt. Vào thi đó, đt pháo càng dài càng được nhìn nhn v s giàu có hay s hào phóng. Nhưng ba tôi cho rng đt pháo, nht là đốt pháo càng nhiều, càng thu hút s chú ý và soi mói ca chế độ (1).

Sáng sớm mng Mt, tt c mười người con mt đ mi, tươm tt, đng xếp hàng đ chúc Tết ba m và đ được ba m lì xì. Anh đu tôi ri ln lược tt c chúng tôi chúc Tết. Tôi còn nh có nhng lúc ba má tôi gin nhau, nhưng vào ngày xuân năm mi chúng tôi làm đ mi cách đ ba má b qua, hôn nhau ri làm hòa. Trong nhng khonh khc đu năm như thế, nước mt xen ln nhng n cười như pháo n trong chúng tôi vì thy ba m hòa thun li.

Sau đó cả gia đình đi b đến ngôi chùa gn nhà đ hái lc và cúng dường. V li nhà, chúng tôi ăn ba ăn gia đình đu tiên trong năm, vi các món ăn đc sc mà c năm tri ch đi. Thế nhưng miếng ăn lúc đó chng còn quan trng. Cái không khí nhộn nhp ca Tết ln át mi khu v m thc ca tôi vào lúc đó.

Ba tôi cấm tt c anh ch em tôi chơi c bc. Đi vi ông, c bc, rượu chè, thuc lá, văng tc v.v… đu rt tai hi và bng mi giá phi tránh. Ông luôn nêu cao các giá tr v hc hành, chăm chỉ, c gng v.v... "Bin hc vô b", ông bo. Điu duy nht mà ông dn đi dn li chúng tôi trong các ln đi vượt biên là "qua đó c gng hc nhe các con, hc là tương lai, là tt c". Có th nói s khao khát tri thc ca ông cũng chính là ca tôi về sau này. Trở li chuyn c bc, tuy cm nhưng ông vn biết rng khó mà cm tuyt đi trong nhng ngày Tết. Do đó ông đt ra các nguyên tc như là ch được chơi trong ba ngày Tết, chơi mt cách lành mnh, không đam mê, và ông khuyến khích anh ch em chúng tôi chơi vi nhau trong nhà, mc du ông không cm cn chúng tôi chơi bên ngoài trong ba ngày Tết. Ông m sòng bài trong nhà đ "th thi vn" vi nhau, chơi bài 21 vi c nhà hoc sì ty vi các anh ch ln. Ông cm cái cho bài 21, và hu như lúc nào cũng may mắn, nên c ăn tin ca chúng tôi. Anh ch em chúng tôi cũng tr máu "ăn gian", đi bài nhau khi có th. Nhng lúc ông được 21, hay xì lát (con xì con mười), hay ngi bàn (hai con xì), thì ông nn bài tht lâu, làm cho chúng tôi hi hp mun đng th. Ông gi b không đ ý đ chúng tôi đi bài tha mái, nhưng lin sau đó hi ai có 21, xì lát hay ngi bàn không, ri gom hết tin đt ca chúng tôi. Không phi mi ln đu như thế, nên có khi ông gom hết tin ri sau đó tr li và tr bù cho chúng tôi. Đng tim. C nhà được dp ăn mng chiến thng và cười như pháo n.

chuc2

Trò chơi Bầu cua cá cọp trong gia đình vào dịp Tết - Ảnh minh họa

Những k nim này vn còn trong tôi sau bao nhiêu năm xa cách Vit Nam.

Gia đình tôi bây giờ không còn ai Vit Nam c. Hơn mt phn tư thế k, tôi chưa có dp v li thăm quê nhà. Trong mỗi gia đình nh ca chúng tôi đây thì có tp tc, truyn thng riêng. Truyn thng chung ca gia đình trước đây thì chúng tôi cũng c duy trì mi năm. Mi Tết đến, chúng tôi li t tp vào đêm Giao tha đ thp hương cúng ba và ông bà, đ chúng tôi chúc tuổi th ca má và các cháu chúc Tết ba m mình, và đ má tôi lì xì cho my chc cháu ca bà. Chúng tôi ngi chơi bài vi nhau mt hai tiếng đ hâm li không khí Tết. Bây gi ai cũng khá gi nên t nhau bài sì ty mnh bo hơn. Xong ri mi gia đình t về nhà mình với các sinh hot riêng bit. Gia đình ln ca tôi bây gi ging như mt cng đng thu hp : đa sc tc ; đa tôn giáo ; đa quan đim chính tr ; đa nguyên phái tính (LGBTI). Chúng tôi có vô vàn khác bit, nhưng chúng tôi tôn trng s khác bit đó, quyền riêng tư ca mi người, và tìm các đim chung đ gn bó thương yêu nhau.

Trên hết, tôi nghĩ rng vì tình thương vô điu kin mà má tôi đã dành cho tt c chúng tôi cũng như nhng người bên ngoài nên chúng tôi vn còn gn bó nhau, nht là qua các dp Tết, Giáng sinh hay các sinh hoạt truyn thng trong gia đình. Và nh các giá tr mà ba tôi, lúc còn sng, đã luôn nhc nh và truyn đt cho chúng tôi. Trong bao nhiêu điu ông dy, tôi nghĩ rng "không hn thù" là giá tr quan trng mà ông đ li. Hn thù không có trong tôi, có thể là vì cuc đi tôi may mn hơn người khác. Mi khi thy bc bi hay khó chu v li nói hay hành đng mt người khác, tôi ý thc ngay và không đ mình rơi vào tâm trng này. Nhưng tôi thy phc ba tôi khi bà ni tôi, tc m ông, bị cng sn giết hi bng chôn sng. Ni đau đó đi vi ông chc không bao gi nguôi ngoa. V sau bên quc gia bt được người giết bà ni và hi ba tôi mun làm gì vi người đó. Ông hi tôi, lúc đó còn rt bé, là nên làm gì, theo tôi ? Tôi không nh tôi trả lời ra sao, có l "tr thù" la tui đó. Nhưng ông khuyên nh tôi rng có tr thù người đó đi na thì cũng đâu có làm cho bà ni tôi sng li. Ông ch cn chi tiết v ch chôn sng bà đ mang xác bà v chôn cnh m ông ni tôi. Nhưng khi đến đó đào xung thì xác bà không còn nữa. Bà b chôn sng bên mt b sông, và b sông đã b đt l nên đã cun trôi.

Mỗi dp xuân đến, tôi nghĩ đến ba tôi, đến đt nước Vit Nam, và đến nhng người ch mong mun thy được mùa xuân ca dân tc : thanh bình, m no, t do, nhân bản, hòa gii, tha th, và không hn thù. Không hn thù thì rt khó. Tôi hiu được điu đó, nht là khi bao nhiêu ni bt công oan c và ti li vn c tiếp din trên đt nước này. Tha th còn khó hơn. Người ta có th không hn thù, hay quên được hn thù, nhưng đ tha th tht s là điu mà không my ai có th làm được, tr phi người ta đã hoàn toàn vượt qua được quá kh và chp nhn hin ti.

Việt Nam không còn là đt nước ca tôi na. Nhưng tôi vn mãi suy nghĩ v Vit Nam. Tôi cũng không hiu vì sao. Cuc sng gia đình nh ca tôi không liên h gì đến Vit Nam nhiu. Rt nhiu nhng tp tc truyn thng cũ tôi đã không còn gi na. Đi làm thì nói tiếng Anh, v nhà phn ln cũng thế, khi tiếng Vit các con còn đơn sơ quá. Có thi gian tôi đã quên được Vit Nam hoàn toàn. Lúc đó tôi cm thy lòng mình thanh thn, không lo âu, không vướng bn gì c. Gn đây Vit Nam li tr thành tng hơi thsuy nghĩ của mình. Thành tht mà nói tôi chng cn gì t Vit Nam c. Nhưng nhng gì xy ra trên mnh đt này vn c mãi ám nh tôi. Nhng đêm trn trc không ng được vì mun làm gì cho Vit Nam.

Chưa biết có làm được gì hay không ! Nhưng trước mt tôi cu chúc cho quý bạn đc và mi người Vit Nam mt mùa xuân may mn, đm m và thành đt. Cu chúc cho nhng người Vit quan tâm khp nơi chp nhn khác bit đ cùng nhau hp tác góp phn lan truyn các suy nghĩ tích cc ; xem Vit Nam như là ngôi nhà chung để sửa cha, xây dng và phát trin ; cùng nhau xây dng mt h thng giá tr mang tính miên vin, nht là các h thng và giá tr v chính tr và văn hóa, đ người Vit khp nơi có th t hào v ngun gc ca mình thay vì t ti, mc cm. Người Vit không thua kém ai về năng lc, đó là điu chc chn. Nhưng cái mc cm mà nhiu người hin đang có là do s tht bi và bt tài toàn din ca lãnh đo quc gia trong nhiu thp niên qua.

Mỗi mt mùa xuân đến, chúng ta cn chúc nhau nim tin và hy vng, và nên nhc nhở vi lòng mình rng lãnh đo quc gia hin nay không đi din mình, và chúng ta có th góp phn, dù nh nhoi đến my, đ tht s thay đi hin trng, và đ cùng nhau mang li mùa xuân tươi sáng và hnh phúc cho Vit Nam.

Phạm Phú Khải

Nguồn : VOA, 29/01/2019

------------------

(1) Đã tng hot đng vi Vit Minh trong thi kháng chiến chng Pháp, như bao nhiêu người Vit khác, ông rt rành v h. Sau mt thi gian ngn ông b v thành ph và tham gia Vit Nam Quc Dân Đảng. Vì thế mà sau này ông đã b "hc tp ci to" dù ch thun túy làm vic trong ngành giáo dc. Dù rành chế đ cng sn bao nhiêu đi na, ba tôi vn không lường được nhng hu qu đến vi ông sau ngày 30 tháng Tư. Phn ln tài sn ca ông b chế đ tch thu, kể c các căn nhà mà ông d trù cho mi chúng tôi mi căn đ lp gia đình v sau.

Quay lại trang chủ
Read 326 times

Viết bình luận

Phải xác tín nội dung bài viết đáp ứng tất cả những yêu cầu của thông tin được đánh dấu bằng ký hiệu (*)