Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Diễn đàn

03/04/2023

Đưa một cựu tổng thống ra tòa ?

Ngô Nhân Dụng

Nhng nhà chính tr Cộng hòa mun tranh được vi ông Trump làm ng c viên tng thng năm 2024 thy h b lép vế ! Theo hiến pháp M, dù ông Trump b kết ti khi ra tòa, ông vn gi nguyên quyn ng c tng thng.

tongthong1

Theo kinh nghim M, nếu b truy t, dù có b kết án, năm 2024 ông Trump s được thêm nhiu phiếu bu.

Năm 1872, Tng thng Ulysses S. Grant đang điu khin chiếc xe nga trên đường ph Washington thì b cnh sát quơ tay ra lnh ngng. Ông Grant b bt v bót, np pht, vì xe chy quá tc đ. Hoa K đúng là mt nước có truyn thng dân ch.

Năm nay, cu Tng thng Donald Trump b Bin lý Alvin Bragg New York truy t, theo quyết đnh ca mt đi bi thm đoàn. Chưa biết lnh truy t nêu ra nhng "ti" gì nhưng ai cũng biết v này liên quan đến chuyn t chc thương mi mang tên Trump khai gian khi thanh toán s tin 130.000 đô la vi lut sư Michael Cohen. Năm 2016 Cohen tr tin cho cô Stormy Daniels đ cô không đưa lên báo quan hệ của cô vi ông Trump trước ngày dân M b phiếu. Theo s sách ca công ty, Cohen được tr nhiu ngân phiếu 35.000 đô la, nhưng ghi là chi phí v tư vn pháp lut. Khi ra tòa năm 2018, ông ta đã nhn ti khai man và b kết án tù.

Tng thng Trump đã ph nhn không h quan h vi cô Daniels ; ông đng ý cho Cohen tr tin ch vì mun tránh mt chuyn rc ri tung ra trước ngày bu c. Ông phn đi lnh truy t ca ông Bragg, mt người thuc đng Dân chủ. Ông t cáo hành đng này nhm mc đích chính tr, vì ông Trump đã tuyên b s tranh c tng thng vào năm 2024.

Mt v tng thng M có th b truy t hay không ? Trong khi ti chc, h được min, vì không th bt h phi bn rn lo vic kin tng, sao lãng vic cai tr. Ch quc hi có quyn, nếu H vin đàn hch và Thượng vin biu quyết kết án mt tng thng, vi 2 phn 3 s phiếu. Ông Trump đã b đàn hch hai ln, lên Thượng vin đu được trng án.

Nhưng mt cu tng thng thì khác. Điu I, khon 3 Hiến pháp M quy đnh mt cu tng thng có th b truy t, xét x, kết ti và trng pht theo lut l, dù đã b đàn hch và trut phế ri. Ông Bill Clinton đã b đàn hch và thoát nn trên thượng vin. Trước khi mãn nhim, ông đã tha hip vi công t vin, t ý đóng tin pht 25.000 m kim và treo bng lut sư trong 5 năm ; đi li khi ông v hưu s không b truy t v v Whitewater cũ na.

Trong tun ti, ông Trump có th s đi trình din theo "trát tòa" ; nhng người ng h ông s biu tình phn đi khp nơi. Nếu ông Trump ra tòa, các v thm phán s không xét đến ng cơ chính tr" ca bin lý mà ch cu xét các s kin, theo lut pháp. Nhưng ông Trump có th trng án vì các điu buc ti không đ sc thuyết phc.

Trước hết, theo lut l tiu bang New York, b cáo ch có ti nếu chính mình khai gian trong s sách kế toán, hoc ra lnh cho nhân viên làm. Ông Trump có th bin h rng nhân viên ca ông t ý làm, chính ông không biết, nht là trong thi gian bn rn khi ông làm tng thng. Ông Allen Weisselberg, ph trách tài chánh cho công ty Trump đã b tòa án Manhattan kết ti làm s sách gian đ trn thuế, t năm 2021.

Cũng theo lut l New York, mt người ch b kết ti khai gian trong s sách nếu vic đó làm thit hi tin bc hoc tài sn ca người khác. Trong v này, không có nn nhân nào b thit hi.

Công t vin có th mi Michael Cohen và Stormy Daniels ra tòa làm chng cho các li cáo trng. Nhưng lut sư ca ông Trump s thuyết phc tòa án rng ông Cohen và cô Daniels không phi là các nhân chng đáng tin cy. Ông Cohen đã tng b kết ti khai man đ trn thuế ; cô Daniels đã tng được tr tin đ k li nhiu điu trái ngược nhau. Ông Allen Weisselberg ra làm chng cũng khó được tin tưởng.

Bin lý Bragg có th truy t ông Trump mt ti hình s, vì vic tr tin và gian ln s sách nhm mc đích che đy vic nhn s tin đóng góp ca ông Cohen quá ln cho cuc tranh c (gii hn là 5.000 m kim). Nhưng người đưa tin cho cô Daniels là ông Cohen ch không đi qua qu vn đng ca Trump.

Vi nhng cáo trng không đ vng chc như thế, ti sao ông Bragg li đưa ông Trump ra tòa ? tiu bang New York, vi hàng triu công ty thương mi, ngày nào chng có mt v s sách kế toán sai lc ! Ti sao li nhm vào mt ông cu tng thng, nếu không phi vì lý do chính tr ?

Ông Alvin Bragg đng trong mt tình thế lưỡng nan. Nếu truy t ông Trump thì b quy cho vì lý do chính tr ; nếu b qua thì s b kết ti là né tránh không đng ti mt v cu tng thng, vi phm quy tc "mi người bình đng trước pháp lut". Có l ông đã chn, thà b nghi ng v đng cơ chính tr còn hơn b coi là không tôn trng nguyên tc pháp lut công minh.

Ông Bragg có th chi b lý do chính tr, nhưng lnh truy t ca ông đã đưa uy tín ca ông Trump lên mnh hơn rt nhiu.

Tt c các đi biu quc hi, hu hết các thng đc thuc đng Cộng hòa đu lên tiếng phn đi lnh truy t ca ông Bragg. Ai cũng đng ý vi ông Trump là hành đng này nhm cn tr cuc tranh c năm 2024 ca ông. Nhng người trung thành vi ông càng ni gin hơn. Ngay khi ông loan báo mình "sp b bt" và kêu gi mi người ng h, trong mt tun đã nhn được hơn 2 triu đô la. Khi lnh truy t được tiết l, dù chưa rõ ni dung, thêm hàng triu đô la đóng góp na và c thế tiếp tc.

Nhng nhà chính tr Cộng hòa mun tranh được vi ông Trump làm ng c viên tng thng năm 2024 thy h b lép vế ! Theo hiến pháp M, dù ông Trump b kết ti khi ra tòa, ông vn gi nguyên quyn ng c tng thng. Năm 1920, ng c viên Eugene V. Debs đã tranh c tng thng M, dù đang b tù vì chng chiến tranh. Ông được 919.799 phiếu bu, bng 3,4% tng s.

Theo kinh nghim M, nếu b truy t, dù có b kết án, năm 2024 ông Trump s được thêm nhiu phiếu bu. Phn ln các nhà chính tr M b truy t đã đc c d dàng hơn. Năm 2014, B trưởng Tư pháp Ken Paxton, tiu bang Texas b truy t v ti la đo mt s nhà đu tư ; sau đó ông được dân bu thêm hai nhim k na. Năm 2020, tám người cng s cao cp ca ông t cáo ông li dng chc v đ bao che mt người góp tin tranh c. Trong cuc b phiếu cui năm, ông vn được tín nhim, qua mt đi th hơn 10 đim.

Năm 2015, Ngh sĩ Robert Menendez, tiu bang New Jersey, sau khi đc c b kết án 14 ti la đo và nhn hi l. Năm 2017 ông ra tòa, bi thm đoàn không quyết đnh ; năm 2018 y ban Đo đc Thượng vin chính thc khin trách ông. Nhưng sau đó ông tranh c li vn thng !

Dân M hin đang b chia r nng n gia hai khuynh hướng chính tr, nhng người ng h đng Cộng hòa s ng h cựu Tng thng Donald Trump mnh hơn na, nếu ông b ra tòa. H s tin tưởng vào li t cáo ca ông, coi đây là mt hành đng nhm trit h mt ng c viên tng thng. Hơn na, đây còn được xem là mt âm mưu chính tr phá hoi phong trào MAGA do ông Trump phát đng. Người ta s t chc biu tình khp nước M chng li âm mưu này. Tt nhiên, hin tượng đó s khích đng, gây phn ng ca nhng người ng h đng Dân chủ và mt phn nhng c tri đc lp. Cui cùng, ch cn nhc đến tên Stormy Daniels cùng mt lúc vi tên Donald Trump là cũng khiến nhiu người, khi cm lá phiếu trong tay, băn khoăn suy nghĩ. Vì vy, Thng đc Florida, Ron DeSantis, khi lên tiếng phn đi lnh truy t ông Trump, cũng không quên nhc đến v cô "tài t phim khiêu dâm" này.

Nhiu người M tiếc nui thi quá kh khi các nhà chính tr đi x nhã nhn và kính trng ln nhau hơn. Ngôi v và phm cách các tng thng tng được mi người tôn trng, kính n. Năm 1872, khi ông cnh sát, tên là William H. West, thy Tng thng Grant ngng xe, đã ti l phép nói : "Xin li tng thng, tôi phi thi hành trách nhim, dù ngài đng đu c nước còn tôi ch là mt cnh sát viên bé nh, nhưng trách nhim là trách nhim. Thưa ngài, tôi phi bt ngài v bót". Ông Grant đã vâng li, được dn v đn cnh sát, đóng 20 đô la tin pht "speeding," được tha lên xe đi tiếp. nước M bây gi, mi người vn bình đng trước pháp lut, nhưng cách cư x vi nhau, ngôn ng, thái đ đã khác trước rt nhiu.

Ngô Nhân Dụng

Nguồn : VOA, 03/04/2023

Quay lại trang chủ

Additional Info

  • Author: Ngô Nhân Dụng
Read 232 times

Viết bình luận

Phải xác tín nội dung bài viết đáp ứng tất cả những yêu cầu của thông tin được đánh dấu bằng ký hiệu (*)