Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

dimanche, 21 avril 2019 10:09

Tháng Tư, nghĩ về hòa giải !

Chiến tranh đ làm gì ? Tái lp hòa bình và tái thiết quc gia, hay đ phc v mc tiêu ca mt ý thc h không tưởng ! Và sau chiến tranh, chính sách "hòa gii hòa hp" cho quc gia là gì đ xây dng li nhng đ nát và hàn gn nhng vết thương ?

Đó là những câu hỏi quan yếu cho mi lãnh đo chính tr quc gia, trước và sau mi cuc chiến tranh.

hoagiai0

nhng người sn sàng tha th, nhưng quên thì chc là không, dù mun.

Nhưng nhng gì xy ra sau 30 tháng 4 năm 1975 là nhng biến c gây s hãi tt cùng lên phn ln người dân min Nam. Cho đến nay nó tht s vn chưa hoàn toàn chm dt.

Hàng chục vn sinh linh đã chết trong tù ci to, hay trên đường tìm t do, hay tiếp tc kháng chiến, v.v… k t tháng Tư đó. Nhng người còn sng sót, trong ln ngoài Vit Nam, hn mun tìm mi cách đ quên đi nhng ni đau, nhng chn thương quá ln lao này. Nhưng rt cuc khó mt ai có th quên ! Cách đối phó của đa s nhng người khi gp chn thương quá ln là tìm cách tách ri, là không mun dính líu hay quan h đến nhng ký ức đau thương, đ hy vng t t quen và quên đi. Có nhng người sn sàng tha th, nhưng quên thì chc là không, dù mun. B óc con người được thiết kế như thế đnhớ mi đe da, nhất là các đe da sng còn, đã tng gây kinh hoàng và ác mng lên h.

hoagiai11

Sự đi x hung bo và tàn ác của bên thng cuc trong cuc chiến Vit Nam đi vi bên thua cuc tưởng chng như chưa tng xy ra trước đó trong lch s Vit Nam

Không quên là nỗi kh tâm có khi sut đi, dù đó cũng là kh năng sng còn. Nó là hai khía cnh đi nhau ca tâm lý con người. Nhiu khi chúng ta ước gì có th quên được nhng ký c đau bun. Nhng cu chiến binh M, Úc tng tham chiến Vit Nam ch hai ba năm, lúc v nước vn có nhng người b ri lon căng thng (tâm lý) hu chn thương, PTSD. Hung chi nhng người đã tng vào sinh ra tử, may mắn sng st gia ln đn, mười đến hai chc năm, chng kiến nhng tình hung bi thương, tàn khc và kinh khiếp nht ca chiến tranh. Nhưng điu đáng nói là sau chiến tranh, hòa bình vn không đến vi h và gia đình h. Có người b tù đy, trù dp qua chính sách tồi t nht mà con người có th tưởng tượng ra đến thêm năm, mười đến mười lăm năm na. Nhng chính sách đy hn thù và phân bit làm cho h không nhng mt nhng người thân thương nht trong đi, mà còn mt tt c tài sn, mt nhân phm, mt nhân cách. Họ còn b coi là phn bi t quc, b tước hết mi quyn công dân, nếu qu tht công dân có chút quyn gì trong xã hi đó. Nhiu người đi tìm t do, và khi có được t do, thì cái giá h tr quá đt. Cuc sng ca h b đo ngược hoàn toàn. H không còn gì cả. H b lit kê là ngụy quân ngụy quyn, b toàn b máy chính quyn và truyn thông lên án kết ti my chc năm qua, ri b bng ra khi quê hương đ mãi mãi lưu vong.

Những chn thương quá ln như thế, dù có được các chuyên gia hàng đu cha trị bi các phương pháp khoa hc và thích hp nht, và được h tr bi mt chính quyn vi nhng chính sách hòa gii tht s, thì cũng mt nhiu thi gian và cũng khó th nào vượt qua nhng h ly còn li, hung chi ngược li.

Sự đi x hung bo và tàn ác của bên thng cuc trong cuc chiến Vit Nam đi vi bên thua cuc tưởng chng như chưa tng xy ra trước đó trong lch s Vit Nam. Nhưng nó đã tht s xy ra, vi mc đ và hình thc khác. Chng hn, s tr thù tàn khc cNguyễn Ánh đi vi nhà Tây Sơn, và ngược li, đã nói lên được rt nhiu v các ý nim tha th hay hn thù, khoan dung hay cc đoan, tư thù hay quc hn, quyn li gia tc hay dân tộc, vân vân, của gii lãnh đo quc gia trong lch s Vit Nam. Nhng tư tưởng và hành đng như thế này hin nhiên đ li nhng h qu khc lit, gieo nhng mm móng ung nht, cho bao nhiêu thế h sau đó. Đó là mt văn hóa bo đng và hn thù không li thoát. Và nó là vòng luẩn qun không th vượt qua nếu tiếp tc được bao che và bào cha.

Vì thế cho nên tôi đng ý rng con đường đ dân tc Vit Nam vượt qua được s chia r hn thù chng cht bao nhiêu thp niên qua, hay đúng hơn, gn bn trăm năm qua, t thi Trnh Nguyn phân tranh, nếu không phi là trước đó na, là chính sách hòa gii đích thc. Nhưng mt chính sách như thế mun tht s có giá tr và hiu qu, theo tôi, đòi hi mt s yếu t và điu kin căn bn sau đây.

Một, tính chính danh ca chính sách đó. Nghĩa là nếu đây ch là mong ước ca mt s người, dù thành tht đến my, cũng không th nào thành công vì nó không có chính danh. Ngay c khi ch trương này do nhà cm quyn Vit Nam hin nay khi xướng, điu mà h đã tng làm trước đây vi ch trương tuyên truyền và la gt là chính, thì nó cũng không mang tính chính danh. Bi h chưa bao gi tht s đi din tiếng nói ca người dân. Theo tôi thì ch khi nào th chế chính tr Vit Nam tht s dân ch trong đó lãnh đo chính tr quc gia trong c ba ngành tư pháp, hành pháp và lp pháp được chính người dân bu chn, thì lúc đó nhà nước Vit Nam mi tht s có chính danh và chính nghĩa đ thc hin ch trương này.

Hai, tính công lý và nhân bản. Khi đã có chính danh và chính nghĩa, lãnh đo chính tr quc gia mi tht s là đi din tiếng nói và quan đim ca các xu hướng chính tr khác nhau. Đây là tin điu kin cn thiết và quan trng đ tho lun rt ráo và tranh lun sâu sc vi nhau mt chính sách hòa gii và hòa hp phc tp, mang mt phm trù bao hàm thay vì loại tr, đ đưa đến các gii pháp mang li công lý tht s cho người Vit. Và các gii pháp này phi tht s nhân bn, hàn gn vết thương và xoa du ni đau, đ tâm hn ca đi đa s người dân Vit Nam được tht kha lp bi tình thương và cảm thông. Chúng ta không thể thc hin thành công mc tiêu hòa gii nếu ch đến t thin chí hay lương tri đến t mt thiu s chưa th xác đnh và chun mc được nhng giá tr công lý và nhân bn.

Ba, tính tôn trọng s tht lch s và hướng đi tương lai. Mt chính sách hòa gii và hòa hp mang tính tượng trưng, biu kiến, thay vì mc đích hàn gn vết thương và vượt qua ni đau quá kh, s không tn ti. Mun có giá tr lâu dài, chính sách này phi ghi nhn nhng li lm lch s, nhng bài hc cn thiết, và những li xin li chân thành. Chính sách này cũng cn nêu ra nhng giá tr nn tng lâu dài cho đt nước đ tái thiết cũng như đ tránh lp li nhng li lm ca quá kh. Nh