Thông Luận

Cơ quan ngôn luận của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên

Published in

Văn hóa

23/01/2019

Phiếm luận năm Hợi nói chuyện Heo

Nguyễn Ngọc Duy Hân

Trong năm vừa qua mọi người rất là xôn xao về các cuốn sách dạy tiếng Việt tại quê nhà. Ngoài bài học vỡ lòng gồm các ô vuông, tam giác – không phải chữ viết a, b, c - các trẻ em còn được dạy đánh vần sai như con dơi bị viết lộn ra thành "con rơi", hình con heo được ghi chú là "Chú Ỷ".

heo1

Bậc phụ huynh thắc mắc có ai ra chợ muốn mua một ký thịt heo mà lại nói là bán cho tôi một ký "chú ỷ" bao giờ. Thế mà sách giáo khoa cộng sản lại dạy như thế. Giữa lúc các vấn đề sách giáo khoa, tiếng Việt theo lối Bùi Hiền tạm thời lắng đọng để mọi người hồ hởi mừng các trận đá banh, có nàng vui đến nỗi cởi hết cả quần lẫn áo, thì năm mới Kỷ Hợi lại đang đến. Chúng ta sắp sửa đón thêm một cái Tết, dù buồn hay vui, dù giàu hay nghèo, dù ở Việt Nam hay Hải Ngoại thì mùa Xuân truyền thống cũng về. Thôi thì hãy tạm quên các chuyện rắc rối trong năm cũ, để cùng nhau bàn về chuyện "Chú Ỷ" trong Xuân Kỷ Hợi 2019 này nhé.

Chuyện xưa kể rằng khi Ngọc Hoàng mở đại hội và triệu tập các loài vật để đặt tên cho 12 con giáp, thì con chuột là con vật đến phó hội sớm nhất nên được đứng đầu bảng. Vì thế người ta bắt đầu đếm từ Tý, rồi tới Sửu, Dần, Mẹo… cuối cùng là Hợi vì con heo chậm chạp nên đến sau cùng. Thế nhưng trong thực tế Heo có chậm nhất không, có ở dơ không, có ngu không ? Mời bạn cùng tôi điểm qua các sách báo, thơ nhạc về loài thú đặc biệt này nhé.

heo2

Từ xưa, tục ngữ ca dao ta đã nhắc nhiều tới loài heo qua các câu :

"Đàn bà không biết nuôi heo là đàn bà nhác"

"Con gà cục tát lá chanh, con lợn ủ ỉn mua hành cho tôi".

"Cưới em một thúng xôi vò, một con lợn béo, một vò rượu tăm".

hoặc câu :

"Nói toạc móng heo".

Người ta cũng so sánh miệng lưỡi cứ "trơn như mỡ heo", "đẻ như heo" "mập như heo", "làm biếng như heo", hoặc chê trách người gian dối "mượn đầu heo nấu cháo", vụng về chữa "lợn lành thành lợn què", vô duyên gian tà mắt nhìn "thao láo như mắt lợn luộc", "lấc cấc như quạ vào chuồng lợn". Để hù các ông lôi thôi ham hố nhiều vợ, người ta cũng đã có câu "Hai vợ nằm chèo queo, ba vợ ra chuồng heo mà nằm !" coi bộ rất đúng với thực tế.

Thời trước, con lợn được vẽ trên các bức tranh dân gian Đông Hồ, trên tấm lịch treo tường của gia đình là để thể hiện sự sung mãn, hạnh phúc. 

heo3

Thời thơ Đường Luật còn thịnh hành, nhà thơ Nguyễn Khuyến trong thơ gửi bạn đã viết :

Ai lên nhắn hỏi bác Châu Cầu

Lụt lội năm nay bác ở đâu ?

Mấy ổ lợn con rày lớn bé,

Vài gian nếp cái ngập nông sâu ?

Ông đã nhắc tới "ổ lợn" tức là hình ảnh điển hình trong căn nhà ở vùng quê Việt Nam.

Thi sĩ nổi tiếng Vũ Hoàng Chương cũng nhắc tới con heo trong bài Vịnh tranh gà lợn :

Sáng chưa sáng hẳn, tối không đành

Gà lợn om sòm rối bức tranh.

Một nhân vật đặc biệt trong tiểu thuyết Tây Du Ký là Trư Bát Giới - với hình ảnh con heo trên đường đi thỉnh kinh với Tam Tạng - cũng rất đáng nhắc tới trong bài tản mạn này. Bát Giới luôn làm những người đi chung bị rắc rối vì tính lười biếng, thói háu ăn và háo sắc trước những cô gái đẹp. Thế mà cuối cùng chàng mặt heo Trư Bát Giới cũng đã tu thành chánh quả. Điều này cho thấy dù hoàn cảnh, tâm tính có xấu như thế nào, vẫn còn nhiều cơ hội để tu thân tích đức, miễn đừng cố chấp không nhận ra mình sai và phải biết mở lòng ra để thay đổi. Sau này, các Tú Bà ở Trung Hoa có thói quen cúng Trư Bát Giới để cầu nguyện cho làm ăn được khấm khá. Chắc vì muốn thân chủ mang chút "lợn lòng", có máu hiếu sắc như họ Trư nên bà chủ Hooker mới van vái cùng ông Tổ họ Trư như thế.

Trong Kinh Thánh, Chúa Giêsu đã dùng một chuyện ngụ ngôn về đứa con trai hoang đàng để nói lên lòng nhân từ của Chúa. Câu chuyện này hầu như ai đạo Công Giáo cũng biết và có liên hệ tới con heo. Sau khi đòi người cha chia gia tài rồi ăn chơi hết tiền, cậu em đã phải xin làm người chăn lợn thuê. Nó đói quá muốn ăn nồi cám của lợn như không ai cho. Sau này đứa con hoang đàng hối hận quay về và người cha nhân từ đã tha thứ. Cũng trong Phúc âm ghi lại một chuyện khác, Chúa Giêsu đã thực hiện một phép lạ đuổi quỷ ám để con quỷ phải nhập vào một bầy lợn, sau đó bầy lợn này đã phải chết.

Ở Hy Lạp từ thời thượng cổ, theo trường ca Odyssée của Homère, lợn được cho là quý và không nuôi trong chuồng mà thả rong (nếu theo kiểu ngày nay thì nói là "Lợn đi bộ", giống như nuôi gà đi bộ - thịt ngon không bị mềm như gà công nghệ). Nhiều chuyện thần thoại, truyền thuyết về các thần có liên hệ đến heo đã được truyền tụng.

Tại nước Pháp, lợn cũng được thả đi lại tự do tại ngay thủ đô Paris. Mãi đến năm 1131 khi đàn heo gây tai nạn lưu thông làm thiệt mạng con của vua Louis le Gros thì mới bị cấm. Thế đấy, chết bao nhiêu phó thường dân thì luật cấm vẫn chưa có, cho đến khi con vua mất mạng thì triều đình thấy quan tài mới đổ lệ, nên mới cho ra luật cấm heo đi lang thang. Nước Pháp ngày nay cũng đang phải đối đầu với nhiều rắc rối, dân chúng biểu tình rất bạo động gây rối loạn. Tội nghiệp ông tổng thống trẻ Macron. Ông rất thông minh giỏi giang, được cô giáo dạy học lớn hơn mình 24 tuổi vừa làm vợ, vừa làm cố vấn mà cũng chưa giải quyết được "loạn". Đáng khen là ông Macron đã dám đứng lên chính thức nhận mình nói sai, xin lỗi dân chúng. Có người nói cứ đem những người dân Pháp quá khích, đòi hỏi quá đáng về Việt Nam để bị Cộng sản đàn áp, sẽ "thuần" được ngay !

Từ xưa, thịt heo là một thực phẩm ngon lành bổ dưỡng cho loài người. Ở Việt Nam, thịt heo được dùng rất nhiều đặc biệt trong cưới hỏi, lễ giỗ, đình đám, có thể chế biến ra hàng trăm món khác nhau. Từ giò heo, da heo, lỗ tai heo, lòng heo... hầu như không bỏ sót phần nào, được chế biến thành các món ăn rất độc đáo. Bên cạnh những lợi ích về mặt dinh dưỡng, ngày nay một số bộ phận của heo cũng được các nhà khoa học sử dụng để thay thế những bộ phận hư hỏng của con người qua phương pháp ghép dị chủng "xenotransplantation". 

Lợn quý như vậy, nhưng người Hồi giáo lại coi là con vật dơ bẩn, cấm không được ăn thịt. Trong đạo Do Thái cũng cấm không cho ăn thịt heo. Ngược lại Kinh Thánh Công giáo lại cho phép vì trong Matthew đoạn 15, câu 10 đã giải thích "Không có gì đi vào miệng của con người làm cho con người dơ bẩn. Chỉ có những gì đi ra từ miệng người mới có thể làm con người dơ bẩn". 

Cũng như có tôn giáo thờ bò, có đạo kiêng không dám động tới con chuột, trong khi đối với người khác thì thịt bò là ngon số một, chuột là loài vật dơ dáy ghê tởm, điên gì mà thờ ! Bởi mới thấy tư tưởng phong tục các nơi rất trái ngược nhau. Không ai có thể khẳng định đâu là sai, đâu là đúng, chỉ phải hiểu biết và hành xử "theo thuở, theo thì" thì mới tránh rắc rối mà thôi.